Αποτελέσματα live αναζήτησης

Κ. Καραμάνης: Πλήγμα στο Λογιστικό Πλαίσιο των ΕΛΠ;

21 Ιανουάριου 2022 Σχόλια
Κ. Καραμάνης: Πλήγμα στο Λογιστικό Πλαίσιο των ΕΛΠ;
  • Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης 7 λεπτά


Κωνσταντίνος Καραμάνης
Καθηγητής Λογιστικής
Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών


Με το νόμο 4308/2014 η Ελλάδα εισήγαγε ένα σύγχρονο λογιστικό πλαίσιο, ακολουθώντας πιστά τις θεμελιώδεις αρχές της Οδηγίας 2013/34/ΕΕ και βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Ενοποιήθηκαν διάσπαρτες, σε διάφορα νομοθετήματα διατάξεις, καταργήθηκαν αντιφάσεις και παραβιάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας, συμπληρώθηκαν κενά, και μειώθηκε το λειτουργικό κόστος της λογιστικής διαδικασίας. Κυρίως, εξαλείφθηκαν διατάξεις που είχαν εισαχθεί ad-hoc, και οι οποίες διαστρέβλωναν την ουσία της Λογιστικής. Σήμερα, τα ΕΛΠ —ως ένα σύγχρονο, ολοκληρωμένο και λειτουργικό λογιστικό πλαίσιο— έχουν τύχει ευρύτερης αναγνώρισης και αποδοχής.

Παρόλα αυτά, στις 23 Δεκεμβρίου 2021, ψηφίστηκε το άρθρο 58 του ν. 4876/2021, με το οποίο θεσπίζονται κανόνες δικαίου που παραβιάζουν καταφανώς θεμελιώδεις αρχές της Λογιστικής πρακτικής —προϊόν διεθνούς Λογιστικής έρευνας δεκαετιών— αλλά και της σχετικής Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (Οδηγία 2013/34/ΕΕ). Με την επίμαχη διάταξη, το Λογιστικό Πλαίσιο της χώρας παλινδρομεί σε παρελθούσες δεκαετίες, όταν η εκτεταμένη διαστρέβλωση της Λογιστικής, στα πλαίσια του πελατειακού πολιτικού συστήματος της χώρας, ήταν ένα θλιβερό φαινόμενο, με ολέθρια αποτελέσματα.

Συγκεκριμένα, με την εν λόγω διάταξη στην παράγραφο 1 του άρθρου 18 προστίθεται περίπτωση (στ) ως εξής: «Οι δαπάνες που καταβάλλονται από τις επιχειρήσεις με έδρα την ημεδαπή σε εταιρείες του εξωτερικού, για την απόκτηση δικαιώματος εισόδου και τοποθέτησης προϊόντων σε σημεία πώλησης στο εξωτερικό (listing fees, slotting fees), καθώς και οι δαπάνες προώθησης, προβολής και διαφήμισης και οι δαπάνες έρευνας αγοράς, δύναται να αναγνωρίζονται ως άυλο περιουσιακό στοιχείο». Περαιτέρω, στην περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 18 του ν. 4308/2014 προστίθεται νέα υποπερ. (8) ως εξής: «Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία της περ. στ) της παρ. 1 αποσβένονται είτε εφάπαξ, κατά το έτος πραγματοποίησής τους, είτε τμηματικά και ισόποσα σε μια πενταετία».

Το τεχνικό-ρυθμιστικό μέρος της υπόθεσης

Το πρώτο σκέλος της προτεινόμενης ρύθμισης αφορά την απόκτηση δικαιώματος εισόδου και τοποθέτησης προϊόντων σε σημεία πώλησης στο εξωτερικό (listing fees, slotting fees). Ωστόσο, το θέμα αυτό ρυθμίζεται ήδη με επάρκεια στο ν. 4308/2014. Συγκεκριμένα το θέμα ρυθμίζεται στην περίπτωση (δ) της παρ. 1 του άρθρου 18, σύμφωνα με την οποία η επιχείρηση δύναται να αναγνωρίζει δαπάνες ανάπτυξης, υπό τις καθοριζόμενες προϋποθέσεις, και ιδίως όταν τεκμηριώνεται, σύμφωνα με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και τους ορισμούς του Παραρτήματος Α του νόμου, η ανακτησιμότητα αυτών των δαπανών σε μελλοντικές περιόδους. Άλλως, η αναγνώριση πλασματικών περιουσιακών στοιχείων με παγιοποίηση εξόδων παραβιάζει τους καθιερωμένους εννοιολογικούς ορισμούς και οδηγεί στη δημοσίευση παραπλανητικών χρηματοοικονομικών καταστάσεων, πλήττοντας καίρια το υπέρτατο κριτήριο της εύλογης παρουσίασης, που υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και όλα τα σύγχρονα λογιστικά πλαίσια (ΔΠΧΑ, USGAAP). Βάσει όλων αυτών, παρέλκει οποιαδήποτε πρόσθετη ρύθμιση για τις εν λόγω δαπάνες, που μόνο σύγχυση μπορεί να προκαλέσει.

Σημειώνεται μάλιστα ότι σε περίπτωση που τεκμηριώνεται η ύπαρξη άυλου πάγιου στοιχείου για δαπάνες απόκτησης δικαιώματος εισόδου και τοποθέτησης προϊόντων σε σημεία πώλησης στο εξωτερικό, η προτεινόμενη ρύθμιση έχει τελικά, παρά την εμφανή βούληση του νομοθέτη, αρνητικές επιπτώσεις στη λογιστική αποτύπωση της επιχείρησης σε σχέση με τα ΕΛΠ, καθώς περιορίζει το χρόνο απόσβεσης από δέκα σε (μέχρι) πέντε έτη. Η διάταξη αυτή θυμίζει αρκετές ανάλογες, όσο και παρωχημένες, ρυθμίσεις του ΕΓΛΣ και του ΚΝ 2190/1920, που έχουν καταργηθεί από τα ΕΛΠ το 2014.

Το δεύτερο, και καταφανώς πιο ακραίο, σκέλος της προτεινόμενης ρύθμισης δίνει τη δυνατότητα αναγνώρισης περιουσιακού στοιχείου για τις δαπάνες προώθησης, προβολής και διαφήμισης και τις δαπάνες έρευνας αγοράς. Η διάταξη αυτή προβαίνει σε ευθεία παραβίαση των θεμελιωδών λογιστικών κανόνων, που τεκμηριώνονται στη βάση εξαντλητικής ακαδημαϊκής έρευνας δεκαετιών. Οι κανόνες αυτοί υιοθετούνται από όλα τα σύγχρονα λογιστικά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένων των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), τα οποία ισχύουν στην Ελλάδα για τις οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος (εισηγμένες, τράπεζες, ασφαλιστικές), και φυσικά παραβιάζει την ουσία και το πνεύμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (Οδηγία 2013/34/ΕΕ). Δεν υπάρχει, διεθνώς, αξιόπιστη αναφορά που να υποστηρίζει την προτεινόμενη ρύθμιση. Απεναντίας, οι δαπάνες αυτές αναφέρονται ως ένα από τα κλασικά παραδείγματα ποσών προς άμεση εξοδοποίηση, καθώς δεν πληρούν τα κριτήρια αναγνώρισης ως περιουσιακά στοιχεία. Ούτε βέβαια μπορεί να θεωρηθεί ότι τα ποσά αυτά εμπίπτουν στην έννοια των εξόδων ίδρυσης (formation expenses) που τα ΕΛΠ, όπως και τα ΔΠΧΑ, δεν αναγνωρίζουν ως περιουσιακό στοιχείο.

Θέματα πολιτικής και στρατηγικής

Πέραν των καίριων τεχνικών ελαττωμάτων και της παραβίασης κανόνων της ΕΕ, η προτεινόμενη ρύθμιση πάσχει από πλευράς πολιτικής. Η διάταξη γυρνά το λογιστικό πλαίσιο της χώρας στις προηγούμενες δεκαετίες.

Σε εκείνες τις εποχές, ο κάθε κλάδος ή ομάδα συμφερόντων, κατάφερνε να «νομιμοποιεί» ρυθμίσεις που θεωρείτο ότι εξυπηρετούσαν, μόνο και μόνο επειδή παρουσίαζαν μια ευνοϊκότερη εικόνα της επιχείρησης, συσκοτίζοντας την οικονομική πραγματικότητα και αποκρύπτοντας ζημιές και υποχρεώσεις, με την ελπίδα λήψης κάποιας δανειοδότησης.

Η πρακτική της κατά περίπτωση θεσμοθέτησης είχε οδηγήσει σε ένα λογιστικό πλαίσιο ακραία αντιφατικό, χωρίς οικονομική λογική και εσωτερική συνοχή, που ουδείς κατανοούσε, πολλώ δε μάλλον οι ξένοι επενδυτές. Αλήθεια, τι κέρδισε η οικονομία και η κοινωνία από τις ατέλειωτες ρυθμίσεις που απλά παραποιούσαν, νομίμως, τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις των επιχειρήσεων; Ενδεικτικά και μόνο, απέτρεψε την κατάρρευση πολλών επιχειρήσεων η τροπολογία για παγιοποίηση ζημιών, ακόμη και από πώληση μετοχών με ζημιά μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου του Χρηματιστηρίου; Ενισχύθηκε το τραπεζικό σύστημα από την ειδική ρύθμιση του ν. 2190/1920 για τη αποτίμηση χρεογράφων τραπεζών στη συνολικά χαμηλότερη τιμή, και όχι στην κατ’ είδος όπως για τις λοιπές επιχειρήσεις, που θα αποκάλυπτε υπαρκτές ζημιές;

Συνοπτικά:

1. Δεν υπάρχει καμία νομιμοποιητική βάση για τη θέσπιση, για συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων, μιας τόσο εσφαλμένης ρύθμισης που παραβιάζει καταφανώς πάγιους λογιστικούς κανόνες και το Κοινοτικό Δίκαιο. Σε όλα τα διεθνώς αποδεκτά λογιστικά πλαίσια οι ρυθμίσεις αφορούν κατηγορίες συναλλαγών και περιουσιακών στοιχείων, με ειδικές πρόνοιες βάσει μεγέθους οντοτήτων. Η διαφοροποίηση των κανόνων με βάση το είδος ή την δραστηριότητα των επιχειρήσεων συνιστά αφενός παρωχημένη πρακτική, αφετέρου δε αναποτελεσματική προσέγγιση.

2. Η ψήφιση της τροπολογίας αποτελεί κερκόπορτα για την επιστροφή στο κακό λογιστικό παρελθόν και την αφετηρία ενός φαύλου κύκλου ανάλογων παρεμβάσεων.

3. Η Λογιστική οφείλει να αποτυπώνει, με όποιους περιορισμούς, την οικονομική πραγματικότητα. Όχι να «φιλοτεχνεί», κατά το δοκούν, μια ουτοπική εικόνα της επιχείρησης.

4. Η διάταξη είναι σε αντίθεση και παραβιάζει το θεμελιώδη ορισμό της έννοιας του περιουσιακού στοιχείου που υιοθετούν τα ΕΛΠ, σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ και τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Δηλαδή, έχει ήδη τρωθεί η εσωτερική συνοχή του πλαισίου των ΕΛΠ.

5. Η ρύθμιση δημιουργεί λογιστικά πλαίσια δύο ταχυτήτων και άνιση μεταχείριση, αφού μια εξαγωγική επιχείρηση που εφαρμόζει τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα δεν επιτρέπεται να εφαρμόσει την εν λόγω διάταξη.

Επομένως, δημιουργούνται σε πολλές περιπτώσεις συνθήκες arbitrage στην επιλογή πλαισίου χρηματοοικονομικής αναφοράς για σκοπούς ωραιοποίησης της εικόνας της επιχείρησης.

Να σημειωθεί ότι η ρύθμιση μπορεί να έχει και προεκτάσεις από πλευράς ευρωπαϊκού δικαίου, ζήτημα φυσικά καθαρά νομικό που συχνά υπόκειται σε πολιτική διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες. Ο σχετικός ορισμός των παράνομων ενισχύσεων κατά το άρθρο 107 (par. 1) της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξαιρετικά ευρύς και περιλαμβάνει κάθε μέτρο που διαστρεβλώνει τον ανταγωνισμό.

Ανεδαφικός είναι ο ισχυρισμός της εισηγητικής έκθεσης ότι με τη διάταξη επιδιώκεται «η διευκόλυνση των εξαγωγών όσο και η ορθότερη παρουσίαση της χρηματοοικονομικής θέσης και των αποτελεσμάτων των εξαγωγικών επιχειρήσεων…». Σε ότι αφορά το πρώτο σκέλος του ισχυρισμού, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο κλάδος των εξαγωγών χρειάζεται ουσιαστική ενίσχυση. Αλλά η ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας δεν οικοδομείται με τη θεσμοθέτηση της παραβίασης πάγιων λογιστικών αρχών. Υπάρχουν αρκετά θεμιτά μέτρα για την υπηρέτηση του σκοπού της ενίσχυσης των εξαγωγών, μεταξύ των οποίων ρυθμίσεις που μειώνουν το τεράστιο γραφειοκρατικό κόστος, η νομική ανασφάλεια και γενικότερα το κόστος συμμόρφωσης.

Κατά το δεύτερο σκέλος, ο ισχυρισμός περί ορθότερης παρουσίασης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι ατεκμηρίωτος και έωλος. Αν υπάρχει τέτοια επιχειρηματολογία, καλό είναι να δοθεί στη δημοσιότητα.

Γιατί περιορίζεται η ρύθμιση στις εξαγωγικές επιχειρήσεις και δεν επεκτείνεται σε όλες; Και γιατί δεν θέτει η χώρα μας στις αρμόδιες αρχές της ΕΕ αυτή την επιχειρηματολογία, για να τροποποιηθεί η Λογιστική  Οδηγία 34/2013, ώστε να μην παραβιάζει η χώρα μας την Κοινοτική νομοθεσία με την ψηφισμένη ρύθμιση; Θα μπορούσαμε ενδεχομένως να πείσουμε και το IASB που εκδίδει τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, ώστε να αλλάξουν οι κανόνες και για τις εισηγμένες εταιρείες. Είναι βέβαιο ότι η εν λόγω επιχειρηματολογία δεν θα πείσει κανένα. Άλλωστε, δεν υπάρχει άλλη ευρωπαϊκή χώρα ή άλλη προηγμένη χώρα που παγιοποιεί έξοδα διαφήμισης και έρευνας αγοράς.

Συμπερασματικά, τη στιγμή που διακηρυγμένος στόχος της χώρας είναι ο εκσυγχρονισμός των θεσμών και δομών της οικονομίας και η ευθυγράμμιση με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές, η κατάργηση της αβάσιμης και εσφαλμένης κατά τα ανωτέρω τροπολογίας είναι μονόδρομος, άλλως η αποδοχή της παλινδρόμησης στο παρελθόν και η μη συμμόρφωση της Χώρας με το ευρωπαϊκό δίκαιο καταδεικνύει τις ελλειμματικές πολιτικές πρακτικές που για δεκαετίες ταλανίζουν τη χώρα.



Δημιουργία νέας κατηγορίας

Κατηγορίες προσωπικής βιβλίοθήκης