Δημοσιεύθηκε στις : [ 08-11-2008 ]

Αρθρα Φως στα μυστήρια του ETAK

(Φως στα μυστήρια του ETAK)

Κατηγορία: Φορολογία Κεφαλαίου

Φως στα μυστήρια του ETAK
Πώς θα λύσετε τους «γρίφους» στο θέμα συνιδιοκτησίας κύριας κατοικίας, επειδή η δήλωση στη ΔΟΥ δεν αρκεί

Του φοροτεχνικού Γιωργου Δ. Χριστοπουλου

Με τη δημοσίευση του νόμου 3634/2008, που από τη μια πλευρά ανέτρεψε τον χάρτη στα ακίνητα, διαμορφώνοντας ένα νέο φορολογικό τοπίο με στόχο «το συμμάζεμα» των φόρων (μηδενικός φόρος στην πρώτη κατοικία, μόνο 1% φόρος στις κληρονομιές, γονικές παροχές α΄ και β΄ βαθμού συγγένειας), και από την άλλη έφερε ως νέο φόρο κατοχής ακινήτων το ΕΤΑΚ (Ενιαίο Τέλος Ακινήτων), είχαμε επισημάνει με παραδείγματα και είχαμε ξεκαθαρίσει όσο πιο πρακτικά γίνεται τα σημεία εκείνα όπου κρύβονται στο Ε9, «γρίφοι» και «παγίδες» για τους ιδιοκτήτες.

Το γεγονός αυτό είχε κάθε λόγο να λάβει σοβαρά και υπεύθυνα υπόψη της η από το 2005 -έτος πρώτης υποβολής του Ε9- ηλεκτρονική καταγραφή και επεξεργασία του υπουργείου Οικονομικών, φιλοδοξώντας έτσι να υλοποιήσει -και ορθά- ένα αξιόπιστο «ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο». Δικαιολογημένα αναστάτωσε τα νοικοκυριά η κινητοποίηση των μέσων ενημέρωσης, μετά τον εντοπισμό των λαθών στα εκκαθαριστικά σημειώματα του φόρου που άρχισαν να καταφθάνουν. Δικαιολογημένα αντέδρασε και η αντιπολίτευση στη Βουλή, όπου ο κ. Αλογοσκούφης παραδέχθηκε ως τεχνικά αυτά τα λάθη και επανέφερε τη δέσμευσή του ότι «το αφορολόγητο ποσό μέχρι 300.000 ευρώ στην κύρια κατοικία στις περιπτώσεις συνιδιοκτησίας θα εξαντλείται σε όλους τους συνιδιοκτήτες».

Το πρόβλημα

Σήμερα επιχειρούμε να αποκωδικοποιήσουμε και πάλι ορισμένες «παγίδες» ίσως και «γρίφους», διότι θεωρούμε ότι τόσο το δελτίο Τύπου, όσο και η εσπευσμένη «φειδωλή» υπουργική εγκύκλιος (ΠΟΛ. 1142/31.10.2008) δεν ρίχνει το αναγκαίο άπλετο φως στο «σταυρόλεξο» της απαλλαγής της κύριας κατοικίας. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν υπάρχουν σ¶ αυτή συνιδιοκτήτες με διαφορετικό είδος εμπράγματου δικαιώματος. Μια τέτοια εγκύκλιος θα ήταν κατατοπιστική αν συνοδευόταν κατά τη γνώμη μας με πρακτικά παραδείγματα, ώστε να μη μένουν αμφιβολίες. Αλλωστε, από τον Ιούνιο είχε δεσμευθεί και όφειλε τη συγκεκριμένη επί του επίμαχου αυτού θέματος εγκύκλιο, το υπουργείο Οικονομικών.

Συγκεκριμένα σε ανακοίνωσή του στις 19-6-2008, αφού υπογραμμίζει ότι «ο νόμος 3634/2008 είναι σαφής ως προς την απαλλαγή της κύριας κατοικίας από το ΕΤΑΚ» και επιβεβαιώνει «ότι σε περίπτωση συνιδιοκτησίας το αφορολόγητο ποσό θα εξαντλείται σε όλους τους συνιδιοκτήτες», προσθέτει: «εγκύκλιος του υπουργείου θα καθορίζει το μηχανισμό κατανομής του αφορολόγητου ποσού μεταξύ των συνιδιοκτητών».

Στη συνέχεια θα δούμε ένα παράδειγμα, καθώς φοβόμαστε ότι δεν θα λείψει η ταλαιπωρία με ουρές, για να «θεραπευθούν» τα λάθη.


Ηρθε η ώρα να δώσει εξετάσεις ετοιμότητας το «ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο» και να στείλει εκκαθαριστικά χωρίς εκπλήξεις

Και αν ελέγξουμε ότι κάναμε κάποιο λάθος στο Ε9 των προηγούμενων ετών; Οπως είπαμε στην αρχή, αυτά καλούμεθα να τα «θεραπεύσουμε» με τροποποιητικό Ε9 που θα υποβάλλουμε χωρίς πρόστιμο μέχρι 31-3-2008 (σ.σ. η ημερομηνία αυτή παρετάθη διαδοχικά μέχρι 30-9-2008).

Η εξακρίβωση οιουδήποτε λάθους απαιτεί εξονυχιστικό έλεγχο των προηγούμενων δηλώσεων Ε9, αρχής γενομένης από αυτό του έτους 2005, που θα αποτελέσει και απογραφή όλων ανεξαιρέτως των ακινήτων που έχουμε την 1η Ιανουαρίου 2008.

Εξετάσεις ετοιμότητας

Αυτή τη βάση δεδομένων ως απογραφή παρακολουθεί στη συνέχεια με κάθε λεπτομέρεια εξέλιξής της η ΓΓΠΣ, δημιουργώντας το «ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο», που ήρθε η ώρα να δώσει τις εξετάσεις ετοιμότητάς του, από τον βαθμό που σε συνδυασμό με τις αναγκαίες τροποποιητικές δηλώσεις που θα υποβάλλουν προσεχώς και μέχρι τις 31 Μαρτίου οι φορολογούμενοι, τις επεξεργασθεί σωστά και τα εκκαθαριστικά που θα λάβουν τα νοικοκυριά δεν θα έχουν εκπλήξεις τέτοιες που θα τα ταλαιπωρούσαν.

Ισως αυτό είναι και το στοίχημα του κ. Αλογοσκούφη απέναντι στην ομαλή υλοποίηση της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης στα ακίνητα, με τους συνακόλουθους δημοσιονομικούς στόχους στον προϋπολογισμό 2008.


Πώς πρέπει να υπολογιστεί το ΕΤΑΚ και μερικά πρακτικά παραδείγματα για να αποφύγουμε τις «παγίδες» του

Aς πάρουμε την ακίνητη περιουσία ενός νοικοκυριού (ζευγάρι) και τα δεδομένα τους θα μεταφέρουμε για πρακτικότερη κατανόηση στον Πίνακα.

Εστω ότι ο σύζυγος είναι 68 ετών και η σύζυγος 65 ετών και έχουν:

1. Ενα διαμέρισμα (α/α 1) στο οποίο ιδιοκατοικούν, όπου ο σύζυγος έχει την επικαρπία κατά 50% και η σύζυγος κατά 50% είναι 110 τ.μ. Επομένως συντρέχουν οι ρητές προϋποθέσεις του νόμου της κύριας κατοικίας που είναι:

α) Πλήρης κυριότητα ή επικαρπία του συζύγου ή της συζύγου ή και των προστατευόμενων τέκνων και

β) Η απαραίτητη ιδιοκατοίκηση.

Υποθέτουμε επίσης ότι το διαμέρισμα αυτό έχει αντικειμενική αξία την 1-1-2008, 105.000 ευρώ (υπολογισμένη με τις διατάξεις του άρθρου 7 του νόμου και την ΠΟΛ 1118/13-8-2008). Την ψιλή κυριότητα έχει η κόρη τους.

2. Ο σύζυγος έχει ακόμα:

- Ενα διαμέρισμα 120 τ.μ. με πλήρη κυριότητα και αντικειμενική αξία -όπως πιο πάνω- 110.000 ευρώ (α/α 2).

- Ενα διαμέρισμα 130 τ.μ. όπου έχει την επικαρπία. Αξία πλήρους κυριότητας 120.000 ευρώ. Την ψιλή κυριότητα έχει γιος τους που τη χρησιμοποιεί ως κύρια κατοικία (α/α 3), και

- Μια εξοχική κατοικία σε κοινοτικό διαμέρισμα (χωριό κάτω από 1.000 κατοίκους) 70 τ.μ., με αντικειμενική αξία 60.000 ευρώ. (α/α 4).

Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου για το ΕΤΑΚ (Ν.3634/2008, άρθρο 7 παραγρ.4):

Για τον καθορισμό της αξίας της ψιλής κυριότητας και της επικαρπίας εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών-Δωρεών-Γονικών Παροχών που κυρώθηκε με τον Ν.2961/2001 (άρθρο 15 παρ.4 και άρθρο 16 παρ.5).

Ειδικότερα η αξία της ψιλής κυριότητας είναι αυτή που βρίσκεται αν από την αξία της πλήρους κυριότητας αφαιρεθεί η αξία της επικαρπίας. Για ηλικία επικαρπωτή πάνω από 60 ετών μέχρι 70 ετών, η αξία της επικαρπίας είναι τα 3/10 της πλήρους κυριότητας, και επομένως η ψιλή κυριότητα είναι 7/10. Ετσι η αξία της επικαρπίας στο πιο πάνω παράδειγμα είναι 3/10.

Τα ερωτήματα

Πώς και τι φόρο θα πληρώσει για το 2008 και 2009 ο καθένας. Δηλαδή ο σύζυγος, η σύζυγος, ο γιος και η κόρη.

α. Υπολογισμός ΕΤΑΚ για το 2008: Κατ¶ αρχήν ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα το επίμαχο ζήτημα της απαλλαγής της κύριας κατοικίας (σ.σ. εμμένουμε στον όρο κύρια κατοικία. Ολα τα δημοσιεύματα την προηγούμενη εβδομάδα μιλούσαν για πρώτη κατοικία, η οποία όμως έχει διαφορετική φορολογική έννοια).

Ποια είναι λοιπόν η κύρια κατοικία εδώ στο παράδειγμα;

Είπαμε πιο πάνω ότι είναι το διαμέρισμα με α/α 1.

Ομως εξαιρετικά και μόνο για φέτος (2008):

«Από τη μεγαλύτερης αξίας κατοικία αφαιρείται ποσό μέχρι 300.000 ευρώ».

Ποια λοιπόν κατοικία στο παράδειγμά μας έχει μεγαλύτερη αξία;

Φυσικά το διαμέρισμα α/α 3. Ομως σ¶ αυτό είναι συνιδιοκτήτες ο πατέρας (επικαρπία) και ο γιος (ψιλή κυριότητα).

Και εδώ γεννιέται ο πρώτος «γρίφος»: Θα ληφθεί υπόψη για απαλλαγή η κατοικία αυτή με τη μεγαλύτερη αξία, καθόσον ο ψιλός κύριος δεν είναι προστατευόμενο τέκνο;

Η παραπάνω πρόσφατη εγκύκλιος στο επίμαχο θέμα των συνιδιοκτητών κάνει λόγο «μεταξύ συζύγων και προστατευόμενων τέκνων».

Ή θα ληφθεί υπόψη το διαμέρισμα με α/α 2 που ακολουθεί σε σειρά μεγαλύτερης αξίας;



Πότε ο υπολογισμός γίνεται με βάση την αξία και πότε με βάση τα τετραγωνικά του κτίσματος

Ας δούμε στο παράδειγμα πώς γίνεται ο υπολογισμός του ΕΤΑΚ (πρώτα για φέτος - 2008).

Ο σύζυγος: σύνολο αξίας της περιουσίας του 242.500 αφαιρείται η αξία της μεγαλύτερης κατοικίας (α/α 3) -120.000 φορολογητέα αξία 122.500

Πριν υπολογίσουμε στην υπόλοιπη αυτή αξία το ΕΤΑΚ με 1‰, πρέπει να δούμε τη διάταξη του άρθρου 11 του νόμου: «Το τέλος που αναλογεί στη συνολική αξία των κτισμάτων που υπόκεινται σε φορολογία, δεν μπορεί να είναι μικρότερο από ένα (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με εξαίρεση τα ημιτελή κτίσματα, τους βοηθητικούς χώρους, τα γεωργικά και κτηνοτροφικά κτίρια και τα κτίσματα που βρίσκονται σε δημοτικά ή κοινοτικά διαμερίσματα, με πληθυσμό σύμφωνα με την τελευταία απογραφή κάτω των χιλίων (1.000) κατοίκων».

Διευκρίνιση

Μόνο στην αξία των κτισμάτων ισχύει η διάταξη αυτή, όχι στην αξία του οικοπέδου (επί του οποίου το κτίσμα).

Πράγματι εδώ βλέπουμε ότι θα ισχύσει ο υπολογισμός με βάση τα τετραγωνικά μέτρα.

Ετσι παίρνουμε πρώτα τα υπόλοιπα κτίσματα που υπάγονται στο 1 ευρώ ανά τ.μ.:

α/α 1.τ.μ. 110αξία105.000

α/α 2.τ.μ. 120αξία110.000

σύνολο 230215.000

Ο φόρος με βάση την αξία θα ήταν 215 ευρώ (215.000x1‰=215), δηλαδή μικρότερος από 1 ευρώ ανά τ.μ., και άρα υπολογίζεται με βάση τα τ.μ.

Επομένως 230 τ.μ.x1 ευρώ=230 ευρώ, από τα οποία για τα 110 τ.μ. ο φόρος που αναλογεί στην επικαρπία του συζύγου είναι 110x3/10x50%=16,50 ευρώ (1) και της συζύγου επίσης 110x3/10x50%=16,50 ευρώ (2)

Στο άλλο ακίνητο των 120 τ.μ., του αναλογεί φόρος 120 ευρώ (120 τ.μ.x1 ευρώ=120 ευρώ). (3)

Συνεχίζουμε με τα κτίσματα που δεν υπάγονται στο 1 ευρώ και είναι μόνο η εξοχική κατοικία (α/α 4), και επειδή είναι σε κοινοτικό διαμέρισμα κάτω από 1.000 κατοίκους, ο φόρος είναι όσος προκύπτει. Δηλαδή 65.000x1‰=65 ευρώ. (4)

Συμπεράσματα: Με βάση τον πιο πάνω πίνακα των ακινήτων για το 2008:

α. Ο σύζυγος θα καταβάλει φόρο (1)+(3)+(4)=16,50+120+65=201,50 ευρώ.

β. Η σύζυγος θα καταβάλει φόρο (2) το ποσό 16,50 ευρώ. Προσοχή, αν το ποσό του φόρου δεν είναι πάνω από 27 ευρώ, λαμβανόμενο όμως αθροιστικά για τον φορολογούμενο, τη σύζυγό του και τα προστατευόμενα τέκνα, τότε δεν βεβαιώνεται.

Εδώ όμως δεν ισχύει αυτό γιατί και οι δύο μαζί θα πληρώσουν 201,50+16,50=218 ευρώ.



Χρειάζεται ξεκάθαρη ερμηνεία και απαραίτητες διευκρινίσεις από το υπουργείο Οικονομικών

Αναδεικνύεται από το παράδειγμα κατά πόσο διορθώνονται οι περιπτώσεις της λανθασμένης χρέωσης των συνιδιοκτητών μόνο με την υπεύθυνη δήλωση στην αρμόδια ΔΟΥ.

Τα ερωτήματα, που εύλογα θα κάνει ο φορολογούμενος του παραδείγματός μας προς τη ΔΟΥ (αν βέβαια πάρει τις σωστές οδηγίες), για να γράψει την υπεύθυνη δήλωση είναι:

α. Θα γράψω το α/α 3 αξίας 120.000 ευρώ (μεγαλύτερη αξία). Και δεν θα φορολογηθώ ούτε εγώ -επικαρπωτής- ούτε ο γιος μου -ψιλός κύριος- που δεν είναι προστατευόμενο τέκνο;

β. Αν δεν έχω απαλλαγή σε αυτό, θα γράψω το με α/α 2 αξίας 110.000 ευρώ;

γ. Το με α/α 1 (εφόσον φέτος απαλλαγεί το ένα από τα παραπάνω) θα υπαχθεί σε φόρο κανονικά (χωριστά επικαρπία – χωριστά ψιλή κυριότητα);

δ. Το με α/α 3, εφόσον δεν είναι αυτό που θα θεωρηθεί ότι έχει τις προϋποθέσεις για απαλλαγή φέτος, ως μεγαλύτερης αξίας, θα υπαχθεί σε φόρο που θα επιμερισθεί σε μένα και στον γιο μου, ή επειδή στον γιο μου είναι κύρια κατοικία θα τύχει απαλλαγής ως προς την ψιλή κυριότητα;

Αυτό το σημερινό οδοιπορικό απευθύνεται κατεξοχήν προς το υπ. Οικονομικών, περιμένοντας τις απαραίτητες διευκρινήσεις που θα φιλοξενήσουμε.

 Ετικέτες:

ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο παρών ιστοχώρος και όλα τα κείμενα και δεδομένα που εμπεριέχονται σε αυτόν, συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά των νομοθετικών και διοικητικών κειμένων (Νόμοι,  Διατάγματα, Υπουργικές Αποφάσεις, ΠΟΛ., Διοικητικές Πράξεις και Λύσεις κ.α.), των νομολογιακών κειμένων (Δικαστικές Αποφάσεις κ.α.), των περιλήψεων αυτών και της τήρησής τους σε βάση δεδομένων, των συσχετίσεων μεταξύ τους και των ειδικών εργαλείων αναζήτησης, αποτελούν αντικείμενο ειδικής επεξεργασίας και πνευματικής δημιουργίας και προστατεύονται από την νομοθεσία περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων και δη  από τους νόμους  2121/1993,  2557/1997, 2819/2000, τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (ν. 100/1975), τη Διεθνή Σύμβαση της Ρώμης (ν. 2054/1992) και τις Οδηγίες 91/100/ΕΟΚ, 92/100/ΕΟΚ, 93/83/ΕΟΚ, 93/98/ΕΟΚ ΚΑΙ 96/9/ΕΟΚ.
Η ιδιοκτησία επ’ αυτών αποκτάται χωρίς καμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ: Η αναδημοσίευση και η με οποιονδήποτε τρόπο αναπαραγωγή, εξ’ ολοκλήρου, τμηματικά ή περιληπτικά, των οιωνδήποτε κειμένων ή δεδομένων περιλαμβάνονται στον παρόντα ιστοχώρο, χωρίς την έγγραφη άδεια της δικαιούχου εταιρείας.


Email:
Θέμα:
Μήνυμα:
 
Δημιουργία νέας κατηγορίας

Your Categories

  • ΑΓΡΟΤΕΣ
Up
Close
Close
Κλείσιμο