Σχόλια

Δημοσιεύθηκε στις : [ 26-03-1993 ]

ΠΟΛ.1121/26.3.1993 Ο χρόνος γένεσης φορολογικής ενοχής στης περιπτώσεις αναγκαστικών απαλλοτριώσεων

(Ο χρόνος γένεσης φορολογικής ενοχής στης περιπτώσεις αναγκαστικών απαλλοτριώσεων )

Κατηγορία: Φορολογία Εισοδήματος

ΠΟΛ. 1121/26.3.93 Ο χρόνος γένεσης φορολογικής ενοχής στης περιπτώσεις αναγκαστικών απαλλοτριώσεων

Α. Ουσιαστικό Δίκαιο

1. Σύμφωνα με τις διατάξεις του α.ν. 1731.1939, όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ. 29/30.4.1953 (ΦΕΚ 109 Α΄) και τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, αυτές ενεργούνται με κοινή απόφαση του αρμόδιου, λόγω σκοπού της απαλλοτρίωσης, υπουργού και του υπουργού Οικονομικών (άρθρο 1). Απαλλοτρίωση που δε συντελέστηκε εντός τετραετίας από την κήρυξή της θεωρείται ότι έχει αυτοδίκαια ανακληθεί. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί με β.δ. επί ένα ακόμη το πολύ έτος (Σχ. Β.Δ. από 9.3.1956, ΦΕΚ 86 Α΄, που παρατείνει την προθεσμία για έναν ακόμη χρόνο). Οι προαναφερθείσες προθεσμίες δεν εφαρμόζονται σε αναγκαστικές απαλλοτριώσεις προς εκτέλεση έργων οδοποιίας, υδραυλικών, σιδηροδρομικών ή λιμενικών ή δασικής οδοποιίας και εγκατάστασης δασικών εργοστασίων.
Οι πιο πάνω διατάξεις εφαρμόζονται σε όλες τις υποθέσεις που η αναγκαστική απαλλοτρίωση κηρύχθηκε υπό το καθεστώς αυτών και μέχρι την ισχύ του ν.δ. 797/1971 (ΦΕΚ 1 Α΄), δηλαδή μέχρι και 31.1.1971.
Η κατά τα άνω αναγκαστική απαλλοτρίωση θεωρείται ότι κηρύχθηκε από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της σχετικής υπουργικής απόφασης ή διοικητικής πράξης και συντελείται με την καταβολή της οριστικής ή προσωρινής αποζημίωσης στο δικαιούχο ή δημοσίευσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της παρακατάθεσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων αυτής της αποζημίωσης (άρθρο 1, 2, 7, α.ν. 1731/1939).
2. Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 5 του ν.δ. 797/1971 (ΦΕΚ 1 Α΄) η αναγκαστική απαλλοτρίωση θεωρείται ότι κηρύχθηκε από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της σχετικής με τη κήρυξη αυτής απόφασης, πλην της περίπτωσης όπου η κήρυξη της απαλλοτρίωσης επιβάλλεται από την ανάγκη εκτέλεσης κάθε φύσης έργων οικονομικής ανάπτυξης της χώρας ή θεραπείας έκτακτων κοινωνικών αναγκών, για την οποία προβλέπουν ειδικές διατάξεις, που διατηρήθηκαν και μετά την ισχύ του ν.δ. 797/1971.
Περαιτέρω, κατ' άρθρο 7 παρ. 1 του αυτού ως άνω διατάγματος, ορίζεται πως η κηρυχθείσα απαλλοτρίωση συντελείται, δηλαδή η κυριότητα ή το εμπράγματο δικαίωμα, το οποίο αποτελεί αντικείμενο της απαλλοτρίωσης, περιέρχεται σε αυτόν υπέρ του οποίου κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση: α) από της καταβολής στο δικαιούχο της καθορισθείσας κατά τα άρθρα 18 επ. προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης ή β) από της δημοσίευσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της παρακατάθεσης κατά τη διαδικασία του άρθρου 8, της αποζημίωσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων υπέρ του δικαιούχου, εάν δεν έχει εκδοθεί σχετική τελεσίδικη απόφαση. Αν υπόχρεο για την καταβολή της αποζημίωσης είναι το Δημόσιο, η αναγκαστική απαλλοτρίωση συντελείται από την έκδοση του οικείου χρηματικού εντάλματος πληρωμής υπέρ του δικαιούχου.
Κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 11 του ίδιου ως άνω διατάγματος, αναγκαστική απαλλοτρίωση η οποία δε συντελέστηκε, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 7 παρ. 1 μέσα σε ενάμιση (1 1/2) χρόνο από την έκδοση της απόφασης που καθορίζει την προσωρινή ή οριστική αποζημίωση, θεωρείται ως αυτοδικαίως ανακληθείσα.
Ομοίως, θεωρείται ως αυτοδικαίως, ανακληθείσα η απαλλοτρίωση και στην περίπτωση που μέσα σε μια τριετία από την κήρυξή της δεν καθοριστεί δικαστικώς ή εξωδίκως η συνεπεία αυτής προσωρινή ή οριστική αποζημίωση. Ειδικά, όσον αφορά αναγκαστικές απαλλοτριώσεις για την εκτέλεση έργων μείζονος σημασίας, η προθεσμία είναι τετραετής (άρθρο 1 ν. 212/1975). Όμως όσον αφορά αναγκαστικές απαλλοτριώσεις για την εφαρμογή σχεδίων πόλεων ή για τη συντήρηση ή την ανεύρεση αρχαιοτήτων και γενικά για αρχαιολογικούς σκοπούς, η απαλλοτρίωση θεωρείται ως αυτοδικαίως ανακληθείσα, εάν εντός οκταετίας από την κήρυξή της δεν καθοριστεί, δικαστικώς ή εξωδίκως, η συνεπεία αυτής προσωρινή ή οριστική αποζημίωση.
Και στις τρεις ως άνω περιπτώσεις αυτοδίκαιης ανάκλησης (τριετίας, τετραετίας ή οκταετίας) της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, αυτή (ανάκληση) θεωρείται ως μη γενομένη, εάν, μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία ενός έτους από τη συμπλήρωση της τριετίας (τετραετίας ή οκταετίας), ο καθ' ου η απαλλοτρίωση υποβάλει στη Δ/νση Απαλλοτριώσεων του υπουργείου Οικονομικών έγγραφη δήλωση ότι επιθυμεί την περαιτέρω διατήρηση της απαλλοτρίωσης (άρθρο 3 μ. 212/1975 "περί τροποποιήσεως του ν.δ. 797/1971 κ.λ.π.").
Κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 31 παρ. 1 και 32 ν.δ. 797/1971, οι διατάξεις αυτού εφαρμόζονται μόνο στις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που κηρύσσονται από την έναρξη ισχύος του νόμου τούτου και μεταγενέστερα, η οποία (ισχύς) άρχισε τριάντα ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (1.1.1971), δηλαδή σε απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν από την 1.2.1971 και μεταγενέστερα.

3. Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 36 του ν. 1337/1983 (ΦΕΚ 33 Α΄), που άρχισε να ισχύει από της 14.3.1983 (άρθρο 44), με τις οποίες τροποποιήθηκαν οι σχετικές ως άνω διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 11 του ν.δ. 797/1971 (όπως είχαν τροποποιηθεί με το άρθρο 1 του ν. 212/1975), θεωρείται ως αυτοδικαίως ανακληθείσα η αναγκαστική απαλλοτρίωση εάν μέσα σε μια τριετία από την κήρυξή της δεν καθορίστηκε δικαστικώς ή εξωδίκως η συνεπεία αυτής προσωρινή ή οριστική αποζημίωση. Αν πρόκειται για απαλλοτρίωση για εκτέλεση έργων μείζονος η προθεσμία είναι τετραετής (μετά την πάροδο της οποίας ανακαλείται αυτοδίκαια η απαλλοτρίωση αν η προθεσμία διέρρευσε άπρακτη).
Ειδικώς, εάν η απαλλοτρίωση αφορά τη συντήρηση ή ανεύρεση αρχαιοτήτων και γενικώς αν αυτή κηρύσσεται για αρχαιολογικούς σκοπούς, ανακαλείται αυτοδίκαια εάν παρέλθει άπρακτη οκταετία από την κήρυξή της, δηλαδή αν μέσα στην οκταετία δεν καθοριστεί δικαστικώς ή εξωδίκως προσωρινή ή οριστική αποζημίωση.
Από τη ρύθμιση αυτή εξαιρούνται οι απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν για την εφαρμογή σχεδίου πόλεων γενικά. Δηλαδή, οι απαλλοτριώσεις αυτές (για εφαρμογή σχεδίου πόλεων), δεν αίρονται αυτοδίκαια, ανεξάρτητα από το χρόνο κήρυξής τους, εκτός εάν κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του ν. 1337/1983 (14.3.1983), είχε συμπληρωθεί η νόμιμη για αυτοδίκαιη ανάκλησή τους, προθεσμία, οπότε λογίζονται ως αυτοδικαίως ανακληθείσες και αυτές.

Β. Κατά το ισχύον Σύνταγμα του 1975 (άρθρο 17), η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του κράτους και κανένας δεν τη στερείται, παρά μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας, η οποία πρέπει να αποδεικνύεται προσηκόντως, αλλά πάντοτε μετά από προηγούμενη πλήρη αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία του απαλλοτριωμένου αντικειμένου. Πριν από την καταβολή της αποζημίωσης (οριστικής ή προσωρινής) ο ιδιοκτήτης διατηρεί όλα τα δικαιώματά του. Η αποζημίωση καταβάλλεται υποχρεωτικά το αργότερο μέσα σε ενάμιση χρόνο από τη δημοσίευση της απόφασης που την προσδιορίζει προσωρινά ή οριστικά (αν η αποζημίωση ορίστηκε λόγω απευθείας αίτησης για οριστικό προσδιορισμό, από τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης). Με την πάροδο της προθεσμίας αυτής άπρακτης η απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδίκαια.
Είναι προφανές ότι η ως άνω συνταγματική ρύθμιση ισχύει απαραλλάκτως και για τις ρυμοτομίες, ενόψει του αδιάστικτου της συνταγματικής διατύπωσης, αλλά και των διατάξεων της νομοθεσίας περί σχεδίων πόλεων (β.δ. 17.7.1923 άρθρο 2 παρ. 1 και άρθρο 32 ν. 5269/1931), όπου ρητά ορίζεται πως η ρυμοτόμηση ενός ακινήτου αποτελεί αναγκαστική απαλλοτρίωση, η οποία κηρύσσεται με το διάταγμα που εγκρίνει το σχετικό ρυμοτομικό σχέδιο ή την τροποποίησή του.


Γ. Φορολογικό Δίκαιο

1. Κατά τις διατάξεις του ν.δ. 118/1973 (ΦΕΚ 202 Α΄) χρόνος γένεσης της φορολογικής ενοχής είναι, κατά κανόνα, ο χρόνος επαγωγής της κληρονομιάς (άρθρο 6) ή, σε περίπτωση κήρυξης προσώπου σε αφάνεια, ο χρόνος της τελεσίδικης δικαστικής απόφασης που κηρύσσει την αφάνεια (Κ. Πολ. Δ. 785 παρ. 1). Για τη φορολογία των δωρεών, ο χρόνος γένεσης της φορολογικής ενοχής είναι, κατά κανόνα, ο χρόνος παράδοσης του αντικειμένου της δωρεάς - προκειμένου περί κινητών - ή ο χρόνος σύνταξης του οικείου μεταβιβαστικού συμβολαιογραφικού εγγράφου - προκειμένου περί ακινήτων.
Κατ' εξαίρεση ο χρόνος γένεσης της φορολογικής ενοχής μεταθέτεται σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο (από εκείνο του θανάτου, της αφάνειας ή της σύστασης της δωρεάς), αυτοδίκαια στις περιοριστικά αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις (άρθρα 7 και 40), μεταξύ των οποίων και εκείνη, κατά την οποία φορολογική ενοχή γεννιέται κατά το χρόνο καταβολής του τμήματος των αναγκαστικώς απαλλοτριούμενων κτημάτων ή κατά χρόνο άρσης της απαλλοτρίωσης, αν η απαλλοτρίωση κηρύχθηκε πριν από την αιτία θανάτου ή δωρεάς κτήση των κτημάτων. Ρητά στο νόμο ορίζεται ότι ως αναγκαστικώς απαλλοτριούμενα λογίζονται, από την έκδοση του οικείου διατάγματος, και τα ακίνητα που ρυμοτομούνται.

2. Έχει γίνει δεκτό (γνωμ. 598/1980 ΝΣΚ) ότι, κατά την αληθινή έννοια της πιο πάνω διάταξης, ως καταβολή λογίζεται ο χρόνος δημοσίευσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της παρακατάθεσης της αποζημίωσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων υπέρ των δικαιούχων προσώπων ή της δημοσίευσης της δικαστικής αποφάσεως, στις περιπτώσεις υποβολής αίτησης των ενδιαφερομένων για απευθείας προσδιορισμό προσωπικής ή οριστικής αποζημίωσης.
Δ. Κατ' ακολουθίαν όλων όσων ανωτέρω διατυπώθηκαν είναι προφανές, ότι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν:
α) Πριν από την έναρξη ισχύος του ν.δ. 797/1971 (πριν από την 1.2.1971), ανεξάρτητα από το χρόνο που διέρρευσε από την κήρυξή τους, δεν έχουν αρθεί, αν αφορούν έργα οδοποιίας κ.λπ., β) μετά την έναρξη ισχύος του ν.δ. 797/1971, αίρονται αυτοδίκαια αν εντός τριετίας, τετραετίας ή οκταετίας ανάλογα με το σκοπό αυτών) από την κήρυξή τους (και με την προϋπόθεση ότι εντός ενός έτους από τη συμπλήρωση της προθεσμίας αυτής ο υπόχρεος δε ζητήσει με έγγραφη δήλωσή του τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης) δεν καθοριστεί δικαστικά ή εξώδικα προσωρινή ή οριστική αποζημίωση, γ) ειδικά για απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν από την έναρξη ισχύος του ν.δ. 797/1971 και κατ' εφαρμογή των περί σχεδίου πόλεων διατάξεων (ρυμοτομία κ.λπ.), αυτές, ανεξάρτητα από το χρόνο που διέρρευσε από την κήρυξή τους και από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η σχετική διαδικασία, εξακολουθούν να ισχύουν, πλην αν κατά την 14.3.1983, ημέρα έναρξης ισχύος του ν.1337/1983, είχε συμπληρωθεί οκταετία από την κήρυξή τους και είχαν, κατ' εφαρμογή των οικείων διατάξεων, αυτοδίκαια αρθεί, δ) τέλος, δεδομένου ότι κατά ρητή συνταγματική επιταγή (άρθρο 17 παρ. 4) η ορισθείσα αποζημίωση καταβάλλεται υποχρεωτικά εντός ενάμιση χρόνου από τη δημοσίευση της απόφασης για προσωρινό προσδιορισμό (ή οριστικό προσδιορισμό στην περίπτωση σχετικής περί τούτου αίτησης), η μη καταβολή της αποζημίωσης εντός της προθεσμίας αυτής επάγεται αυτοδίκαιη άρση της απαλλοτρίωσης.

3. Κάθε προγενέστερη, σχετική με το ανωτέρω θέμα, διαταγή παύει να έχει ισχύ.



ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο παρών ιστοχώρος και όλα τα κείμενα και δεδομένα που εμπεριέχονται σε αυτόν, συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά των νομοθετικών και διοικητικών κειμένων (Νόμοι,  Διατάγματα, Υπουργικές Αποφάσεις, ΠΟΛ., Διοικητικές Πράξεις και Λύσεις κ.α.), των νομολογιακών κειμένων (Δικαστικές Αποφάσεις κ.α.), των περιλήψεων αυτών και της τήρησής τους σε βάση δεδομένων, των συσχετίσεων μεταξύ τους και των ειδικών εργαλείων αναζήτησης, αποτελούν αντικείμενο ειδικής επεξεργασίας και πνευματικής δημιουργίας και προστατεύονται από την νομοθεσία περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων και δη  από τους νόμους  2121/1993,  2557/1997, 2819/2000, τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (ν. 100/1975), τη Διεθνή Σύμβαση της Ρώμης (ν. 2054/1992) και τις Οδηγίες 91/100/ΕΟΚ, 92/100/ΕΟΚ, 93/83/ΕΟΚ, 93/98/ΕΟΚ ΚΑΙ 96/9/ΕΟΚ.
Η ιδιοκτησία επ’ αυτών αποκτάται χωρίς καμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ: Η αναδημοσίευση και η με οποιονδήποτε τρόπο αναπαραγωγή, εξ’ ολοκλήρου, τμηματικά ή περιληπτικά, των οιωνδήποτε κειμένων ή δεδομένων περιλαμβάνονται στον παρόντα ιστοχώρο, χωρίς την έγγραφη άδεια της δικαιούχου εταιρείας.


Email:
Θέμα:
Μήνυμα:
 
Δημιουργία νέας κατηγορίας

Your Categories

    Up
    Close
    Close
    Κλείσιμο