Δημοσιεύθηκε στις : [ 25-06-1998 ]

Γνωμ. 297/2432/1998 Διανομή κερδών προερχομένων από χρηματιστηριακή σύμβαση πωλήσεως μετοχών και αυθημερόν επαναγοράς τους - Λογιστικός χειρισμός των κερδών αυτών

(Διανομή κερδών προερχομένων από χρηματιστηριακή σύμβαση πωλήσεως μετοχών και αυθημερόν επαναγοράς τους - Λογιστικός χειρισμός των κερδών αυτών)

Κατηγορία: Εταιρικό δίκαιο (ΑΕ-ΕΠΕ-ΙΚΕ)

Γνωμάτευση: 297/2432/1998
Διανομή κερδών προερχομένων από χρηματιστηριακή σύμβαση πωλήσεως μετοχών και αυθημερόν επαναγοράς τους - Λογιστικός χειρισμός των κερδών αυτών
Ι. Περιεχόμενο ερωτήματος

Στο υπΆ αριθμ. Κ2-5964/16.6.1998 έγγραφο του Υπουργείου Ανάπτυξης περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

2. Παρακαλούμε να έχουμε τις απόψεις σας και για τον ενδεικνυόμενο λογιστικό χειρισμό των κερδών ανωνύμων εταιρειών που προέρχονται από πώληση και επαναγορά (άρθρο 16 του ν.2324/95) μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο που κατέχουν οι εταιρείες, καθώς και για τον τρόπο διανομής των καθαρών κερδών των εταιρειών στην περίπτωση ύπαρξης τέτοιων κερδών, καθόσον υπάρχει διαφορετική αντιμετώπιση και προσέγγιση του θέματος αυτού από τις ενδιαφερόμενες εταιρείες και από τους Ορκωτούς Ελεγκτές που διενεργούν τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών.

3. Συγκεκριμένα σας θέτουμε υπόψη τον κατωτέρω πίνακα διάθεσης κερδών Α.Ε.




Καθαρά αποτελέσματα (κέρδη) χρήσεως

3.853.998.752

(+) Υπόλοιπο αποτελεσμάτων (κερδών) προηγ. χρήσεων

 

198.080.863

(-)  Διαφορές φορολογικού ελέγχου προηγ. χρήσεων

 

37.496.352

Σύνολο

 

4.014.583.263

 

 

 

ΜΕΙΟΝ: 1. Φόρος εισοδήματος

536.848.298

 

               2 Λοιποί μη ενσωματωμένοι στο

2.375.404

539.223.702

                  λειτουργικό κόστος φόροι

 

 

 

 

 

Κέρδη προς διάθεση

 

3.475.359.561

Η διάθεση των κερδών γίνεται ως εξής:

 

 

1. Τακτικό αποθεματικό

 

163.863.936

2. Πρώτο μέρισμα

 

584.000.000

3. Πρόσθετο μέρισμα

 

-

6. Αφορολόγητα αποθεματικά - Ν.1892/90

 

455.161.834

                                               - Ν.148/67

 

2.057.526.962

6β. Αποθεμ. από έσοδα φορολογηθέντα κατΆ ειδικό τρόπο

 

16.725.966

8. Υπόλοιπο κερδών εις νέο

 

198.080.863

 

 

3.475.359.561



περιλαμβάνεται ποσόν 2.683.000.000 δραχμών που αφορά έσοδα τα οποία προήλθαν από πώληση και επαναγορά μετοχών εισηγμένης στο χρηματιστήριο ανώνυμης εταιρείας που κατέχει η εταιρεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του Ν.2324/95 (ΦΕΚ Α 146/95), δηλαδή πρόκειται για «λογιστικά» έσοδα της εταιρείας.

4. Κατά τη Γενική Συνέλευση των μετόχων της εταιρείας που ενέκρινε τον ισολογισμό της χρήσης της 1/1 - 31/12/97 παρέστησαν μέτοχοι εκπροσωπούντες το 70% του μετοχικού κεφαλαίου και ενέκριναν τον πίνακα διαθέσεως αποτελεσμάτων χωρίς καμμία μεταβολή.

Μετά τα ανωτέρω παρακαλούμε να έχουμε τις απόψεις σας επί των κατωτέρω θεμάτων.

1) Αν ο τρόπος διαθέσεως των καθαρών κερδών της χρήσεως 1/1 - 31/12/1997 της εν λόγω εταιρείας είναι σύμφωνος με τις διατάξεις του κ.ν. 2190/20 και του άρθρου 3 του Ν.876/79 δηλαδή αν για τον υπολογισμό του διανεμητέου στους μετόχους μερίσματος λαμβάνονται υπόψη και τα λογιστικά κατά τα ανωτέρω έσοδα (κέρδη) της εταιρείας.

Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ανέρχεται σε 1.095.000.000 δραχμές.

2) Ποιός θα είναι ο λογιστικός χειρισμός των κερδών που προήλθαν από πώληση και επαναγορά μετοχών, σε συνδυασμό και με την με αριθμό 288/6.3.1997 γνωμοδότησή σας».

ΙΙ. Η γνώμη του ΕΣΥΛ στο πιο πάνω ερώτημα είναι η ακόλουθη:

1. Σύμφωνα με τις βασικές λογιστικοοικονομικές αρχές, που έχουν περιληφθεί και στο Ελλην. Γενικό Λογιστικό Σχέδιο (Π.Δ. 1123/1980) παράγραφοι 2.2.704 περ. 2, 2.2.705, 2.2.706 περ. 2, 2.2.707 περ. 2, 2.2.708 παρ. 6 και 2.2.710 περ. 2), στα έσοδα κάθε χρήσεως καταχωρούνται μόνο τα πραγματοποιημένα ποσά εσόδων που είναι βέβαια και εκκαθαρισμένα.

Το έσοδο είναι πραγματοποιημένο αφότου ολοκληρωθεί η πώληση του αγαθού ή παρασχεθεί η υπηρεσία, ανεξαρτήτως του χρόνου εισπράξεως του αντιτίμου.

Η πώληση αγαθού, συμπεριλαμβανομένων και των παραστατικών αξίας τίτλων (μετοχών κ.λπ.), θεωρείται ολοκληρωμένη (πραγματοποιημένη) και το αντίτιμό της είναι πραγματικό έσοδο από τη στιγμή της (οριστικής) μεταβιβάσεως της κυριότητας του πωληθέντος στον αγοραστή. Επιπροσθέτως, το έσοδο πρέπει να είναι βέβαιο και εκκαθαρισμένο, δηλαδή να μην τελεί υπό αίρεση η προθεσμία (αναβλητική, ή διαλυτική) και να αποδεικνύεται με τα συνήθη για κάθε περίπτωση νόμιμα έγγραφα (τιμολόγια, συμβάσεις κ.λπ.).

2. Επισημαίνεται ότι, με μόνη τη σύμβαση (συμφωνία) της πωλήσεως, χωρίς παράδοση του πωλούμενου και μεταβίβαση της κυριότητάς του στο αγοραστή, το αντίτιμο της συμφωνηθείσης πωλήσεως δεν είναι έσοδο πραγματοποιημένο και δεν επιτρέπεται να καταχωρηθεί στα έσοδα της εταιρείας.

Διευκρινίζεται ότι για την ολοκλήρωση της πωλήσεως μεσολαβούν δύο στάδια, τα εξής:

α) η ενοχική (ή υποσχετική) σύμβαση, με την οποία δεν μεταβιβάζεται η κυριότητα, αλλά μόνο ο πωλητής αναλαμβάνει την υποχρέωση να μεταβιβάσει την κυριότητα του πωληθέντος πράγματος και να το παραδώσει στον αγοραστή, ο οποίος (αγοραστής) αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει το τίμημα και

β) η εμπράγματος (ή εκποιητική) σύμβαση, με την οποία παραδίδεται το πράγμα και μεταβιβάζεται η κυριότητά του και συγχρόνως καταβάλλεται ή πιστώνεται το τίμημα, οπότε ολοκληρώνεται και ο σκοπός της πωλήσεως και το αντίτιμό της καταχωρείται στα έσοδα της εταιρείας.

3. Τα αναφερόμενα προηγούμενα (κυρίως στην παρ. 1) περιλαμβάνονται και στις σχετικές διατάξεις του κωδ. Ν.2190/1920 «περί ανωνύμων εταιρειών».

Συγκεκριμένα, στα άρθρα 42α παρ. 2, 43 παρ. 1 περ. γ΄, 45 παρ. 1 και 57 περ. γ΄ ορίζονται τα ακόλουθα:

- «Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις ............ εμφανίζουν με απόλυτη σαφήνεια την πραγματική εικόνα της περιουσιακής διαρθρώσεως, της χρηματοοικονομικής θέσεως και των αποτελεσμάτων χρήσεως της εταιρείας» (άρθρο 42α παρ. 2).

- «Η αρχή της συντηρητικότητας εφαρμόζεται πάντοτε και ιδιαίτερα ............... σε κάθε χρήση περιλαμβάνονται μόνο τα κέρδη που έχουν πραγματοποιηθεί μέσα σΆ αυτή» (άρθρο 43 παρ. 1).

- «Καθαρά κέρδη της εταιρείας είναι τα προκύπτοντα μετά την αφαίρεση εκ των πραγματοποιηθέντων ακαθαρίστων κερδών παντός εξόδου, πάσης ζημίας, των κατά τον νόμο αποσβέσεων και παντός άλλου εταιρικού βάρους» (άρθρο 45 παρ. 1).

- «Τιμωρείται δια φυλακίσεως και δια χρηματικής ποινής όστις επεχείρησε την διανομήν κερδών ........... μη ληφθέντων εκ πραγματικών κερδών» (άρθρο 57 περ. γΆ).

4. Όπως αναφέρεται στο παρατιθέμενο προηγουμένως έγγραφο του Υπουργείου Εμπορίου, με βάση τη διάταξη του άρθρου 16 ν.2324/1995, στην οποία ορίζεται ότι «επιτρέπεται η κατάρτιση χρηματιστηριακών συμβάσεων πωλήσεως μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο με σύμφωνο επαναγοράς των μετόχων την ίδια εργάσιμη ημέρα, όταν ένας τουλάχιστον εντολέας του μέλους του χρηματιστηρίου είναι πιστωτικό ίδρυμα, ασφαλιστική εταιρεία, αμοιβαίο κεφάλαιο ή εταιρεία επενδύσεων χαρτοφυλακίου και εφόσον ........... κ.λπ.», ανώνυμη εταιρεία προέβη σε πώληση και αυθημερόν επαναγορά κ.λπ. κατεχόμενων από αυτή μετοχών άλλης ανώνυμης εταιρείας και από την πράξη αυτή προέκυψαν κέρδη δρχ. 2.683.000.000, τα οποία η εταιρεία, αυτή έχει προσθέσει στα πραγματοποιηθέντα εκ των πραγματικών συναλλαγών κέρδη της εκ δρχ. (3.853.998.752 - 2.683.000.000 =) 1.170.998.702.

5. Η γνώμη του ΕΣΥΛ είναι ότι, το πιο πάνω ποσό των δρχ. 2.683.000.000, που προέρχεται από τυπική σύμβαση πωλήσεως και αυθημερόν επαναγοράς μετοχών, δεν αντιπροσωπεύει πραγματοποιημένα κέρδη και, σύμφωνα με τα αναφερόμενα προηγούμενα στις παραγρ. 1-3, δεν επιτρέπεται να προσαυξήσει τα εκ πραγματικών συναλλαγών προερχόμενα πραγματικά κέρδη της χρήσεως. Επισημαίνεται, ότι, η διανομή του ποσού αυτού των δρχ. 2.683.000.000, δηλαδή η διάθεσή του για καταβολή μερίσματος και των αντίστοιχων φόρων Δημοσίου, ισοδυναμεί με διανομή κεφαλαίων (ιδίων ή των τρίτων), γιατί εξέρχονται από την εταιρεία χρηματικά ποσά ως κέρδη χωρίς τέτοια κέρδη να έχουν εισρεύσει σΆ αυτή, αφού με την τυπική σύμβαση πωλήσεως και αυθημερόν επαναγοράς μετοχών δεν εισρέει στην εταιρεία κανένα ποσό πραγματοποιημένου κέρδους. Μόνο με την πραγματική και οριστική πώληση των μετοχών αυτών θα προκύψουν πραγματοποιημένα κέρδη, τα οποία επιτρέπεται να διανεμηθούν.

6. Η γνωμάτευσή μας 288/2352/1997 αφορά το λογιστικό χειρισμό κερδών και ζημιών που προκύπτουν από πραγματικές και οριστικές πωλήσεις μετοχών και δεν δύναται να εφαρμοσθεί και για το λογιστικό χειρισμό των «κερδών» που προκύπτουν από τυπικές συμβάσεις πωλήσεως και αυθημερόν επαναγοράς μετοχών, τα οποία, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα (προηγ. παραγρ. 1-3), δεν είναι πραγματικά κέρδη γιατί δεν προέρχονται από ουσιαστικές, ολοκληρωμένες και οριστικές πωλήσεις μετοχών.

Τα «κέρδη» αυτά ουσιαστικά απεικονίζουν «υπεραξία» των αντίστοιχων μετοχών, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της αξίας κτήσεώς τους όπως εμφανίζεται στα λογιστικά βιβλία και της τρέχουσας χρηματιστηριακής αξίας τους και με τη λογιστικοποίηση της υπεραξίας αυτής επιδιώκεται η λογιστική διόρθωση, αφενός της υποτιμημένης αξίας κτήσεως των μετοχών αυτών και αφετέρου της καθαρής θέσεως της εταιρείας, έτσι ώστε στον ισολογισμό τέλους χρήσεως να εμφανισθούν αναπροσαρμοσμένα τα σχετικά κονδύλια.

Συνεπώς, η φύση της διαφοράς (υπεραξίας) αυτής είναι ίδια με τις διαφορές αναπροσαρμογής, που προκύπτουν από την περιοδική αναπροσαρμογή της αξίας των παγίων περιουσιακών στοιχείων (κυρίως των ακινήτων) που γίνεται με βάση ειδικές διατάξεις (άρθρα 20-23 Ν.2065/1992) και στοχεύει στη διόρθωση της, λόγω του πληθωρισμού, υποτιμημένης αξίας των παγίων όπως εμφανίζεται στα λογιστικά βιβλία και αντιστοίχως και της καθαρής θέσεως της εταιρείας.

Σύμφωνα με την παράγραφο 2.2.402 περ. 8 εδ. γ΄ και δ΄ του ΕΓΛΣ (Π.Δ. 1123/1980), οι διαφορές αναπροσαρμογής δεν καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσεως, αλλά απευθείας στους λογαριασμούς της καθαρής θέσεως 41.06 «διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας συμμετοχών και χρεογράφων» και 41.07 «διαφορές από αναπροσαρμογή αξίας λοιπών περιουσιακών στοιχείων».

Το ΕΣΥΛ έχει τη γνώμη ότι η πιο πάνω διαφορά (υπεραξία), που προκύπτει από τυπική σύμβαση πωλήσεως και αυθημερόν επαναγοράς μετοχών, δεν πρέπει να καταχωρείται στα έσοδα της χρήσεως, αλλά απευθείας σε ιδιαίτερο λογαριασμό της καθαρής θέσεως, τον 41.97 «υπεραξία από χρηματιστηριακή πώληση και αυθημερόν επαναγορά μετοχών», ο οποίος στον ισολογισμό θα εμφανίζεται στη θέση Α-ΙΙΙ -1α του παθητικού.

Για τη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας αυτής, εάν δηλαδή θα εφαρμοσθούν οι διατάξεις του άρθρου 38 του Ν.2238/1994 (όπως ισχύει) ή του άρθρου 28 παρ. 3 περ. ζ΄ του ίδιου νόμου, αρμόδιο είναι το Υπουργείο Οικονομικών.


ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο παρών ιστοχώρος και όλα τα κείμενα και δεδομένα που εμπεριέχονται σε αυτόν, συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά των νομοθετικών και διοικητικών κειμένων (Νόμοι,  Διατάγματα, Υπουργικές Αποφάσεις, ΠΟΛ., Διοικητικές Πράξεις και Λύσεις κ.α.), των νομολογιακών κειμένων (Δικαστικές Αποφάσεις κ.α.), των περιλήψεων αυτών και της τήρησής τους σε βάση δεδομένων, των συσχετίσεων μεταξύ τους και των ειδικών εργαλείων αναζήτησης, αποτελούν αντικείμενο ειδικής επεξεργασίας και πνευματικής δημιουργίας και προστατεύονται από την νομοθεσία περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων και δη  από τους νόμους  2121/1993,  2557/1997, 2819/2000, τη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (ν. 100/1975), τη Διεθνή Σύμβαση της Ρώμης (ν. 2054/1992) και τις Οδηγίες 91/100/ΕΟΚ, 92/100/ΕΟΚ, 93/83/ΕΟΚ, 93/98/ΕΟΚ ΚΑΙ 96/9/ΕΟΚ.
Η ιδιοκτησία επ’ αυτών αποκτάται χωρίς καμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ: Η αναδημοσίευση και η με οποιονδήποτε τρόπο αναπαραγωγή, εξ’ ολοκλήρου, τμηματικά ή περιληπτικά, των οιωνδήποτε κειμένων ή δεδομένων περιλαμβάνονται στον παρόντα ιστοχώρο, χωρίς την έγγραφη άδεια της δικαιούχου εταιρείας.


Email:
Θέμα:
Μήνυμα:
 
Δημιουργία νέας κατηγορίας

Your Categories

  • ΑΓΡΟΤΕΣ
Up
Close
Close
Κλείσιμο