Αποτελέσματα live αναζήτησης

Άρειος Πάγος 1095/2022 Άρειος Πάγος 1095/2022


Δημοσιεύθηκε στις : [ 21-03-2024 ]
Κατηγορία: Εταιρικό Δίκαιο (ΑΕ-ΕΠΕ-ΙΚΕ)

Άρειος Πάγος 1095/2022
Διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (CMR) και απώλεια φορτίου - Διάκριση μεταξύ της πρόσκλησης βλάβης και της απώλειας του πράγματος


Περίληψη

Από το άρθρο 1 παρ. 1 της από 19 Μαΐου 1956 Διεθνούς Σύμβασης της Γενεύης "επί του Συμβολαίου δια τη διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς (C.M.R.)", η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 559/1977, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το από 5-7-1976 πρωτόκολλο της Γενεύης (που κυρώθηκε με τον ν. 1533/1986) και αποτελεί εσωτερικό δίκαιο, υπερισχύουσα κάθε αντίθετης διάταξης νόμου (άρθρο 28 παρ. 1 Συντάγματος), συνάγεται ότι η σύμβαση αυτή έχει εφαρμογή για κάθε μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς, όταν ο τόπος παραλαβής και ο τόπος παράδοσης βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες, από τις οποίες η μία τουλάχιστον έχει υπογράψει την εν λόγω σύμβαση, ασχέτως του τόπου διαμονής και της εθνικότητας των συμβαλλομένων.
Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3, 4, 5, 6, 12, 13 παρ. 1 εδ. α'και β' και 17 παρ. 1 της παραπάνω Σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων (CMR), προκύπτει ότι, η σύμβαση μεταφοράς επιβεβαιώνεται με τη σύνταξη του δελτίου παράδοσης, το οποίο εκδίδεται σε τρία αντίγραφα, που υπογράφονται από τον αποστολέα και το μεταφορέα.
Το πρώτο από αυτά παραδίδεται στον αποστολέα, το δεύτερο συνοδεύει τα μεταφερόμενα εμπορεύματα και το τρίτο κρατείται από το μεταφορέα.

Κατά δε το άρθρο 13 παρ. 1 της σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων (CMR) ο αποστολέας έχει δικαίωμα να διαθέσει τα εμπορεύματα, ζητώντας από το μεταφορέα (ενδεικτικά:) να σταματήσει τη διαμετακόμισή τους, να αλλάξει τον τόπο της παράδοσής τους ή και να τα παραδώσει σε άλλον παραλήπτη, διαφορετικό από τον αναφερόμενο στο ως άνω δελτίο παράδοσής τους. Το δικαίωμα, όμως, αυτό του αποστολέα παύει να υφίσταται, όταν το δεύτερο αντίγραφο του δελτίου παραδοθεί στον παραλήπτη των εμπορευμάτων ή όταν ο ίδιος ο παραλήπτης τους ασκήσει τα δικαιώματα που του παρέχονται από τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 της Σύμβασης, σύμφωνα με την οποία μετά την άφιξη των εμπορευμάτων στον τόπο παράδοσής τους, ο παραλήπτης δικαιούται να ζητήσει από το μεταφορέα να του παραδώσει το δεύτερο αντίγραφο του άνω δελτίου, καθώς επίσης και τα εμπορεύματα, ενώ αν η απώλεια των εμπορευμάτων διαπιστωθεί ή αν αυτά δεν φθάσουν μετά τη λήξη του προβλεπόμενου από το άρθρο 19 της Σύμβασης χρονικού διαστήματος(δηλ. όταν δεν παραδοθούν εντός του συμφωνημένου χρονικού ορίου ή, σε περίπτωση μη ύπαρξης τέτοιας συμφωνίας, εντός του χρόνου που κρίνεται εύλογος για μια παρόμοια επιμελή μεταφορά), ο παραλήπτης δικαιούται να ασκήσει επ' ονόματί του κατά του υπαίτιου μεταφορέα οποιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από τη σχετική σύμβαση μεταφοράς.

Από τα παραπάνω συνάγεται:
α) ότι αυτός που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων είναι ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών,
β) ότι το εν λόγω δικαίωμα, το οποίο δηλαδή νομιμοποιεί ενεργητικά τον ζημιωθέντα να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, αν ο αποστολέας αυτών προβεί σε σχετική προς τούτο εγγραφή στο δελτίο παράδοσης αυτών (άρθρ. 12 §3), ή όταν το δεύτερο αντίγραφο του δελτίου παράδοσης παραδοθεί στον παραλήπτη (άρθρ. 12 §2 εδ. α') ή όταν αυτός (παραλήπτης) μετά την άφιξη αυτών ή τη διαπίστωση της απώλειάς τους (ή της βλάβης τους), ασκήσει ο ίδιος τα από το άρθρο 13 της CMR παρεχόμενα, ως άνω δικαιώματά του, ήτοι ασκήσει επ' ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς, κατά τις ως άνω διακρίσεις (άρθρ. 12 §2 εδ. β' και άρθρ. 13 §1 της σύμβασης).

Απώλεια του μεταφερόμενου αντικειμένου συντρέχει, όταν αυτό καταστραφεί ή εξαφανισθεί, καθώς επίσης και όταν χάσει κάθε αξία για τον ενδιαφερόμενο. Βλάβη δε του μεταφερόμενου αντικειμένου υφίσταται, όταν αυτό απέβαλε κάθε χρησιμότητα που αντιστοιχεί στο είδος του, με αποτέλεσμα να χάσει και την οικονομική του αξία, δηλ. όταν επέλθει μείωση του πράγματος ως προς την ποσότητα ή αλλοίωσή του ως προς την ποιότητα.
Ουσιαστικά πρόκειται για την περίπτωση που το μεταφερόμενο πράγμα παραδίδεται σε κατάσταση χειρότερη από αυτή που βρισκόταν τη στιγμή της αποστολής του.
Πολλές φορές είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς ανάμεσα στην πρόκληση βλάβης και στην απώλεια του μεταφερόμενου πράγματος. Αποφασιστικό κριτήριο για τη διάκριση είναι κατά πόσο το πράγμα που παραδίδεται διατηρεί, έστω και με τις φθορές που έχει υποστεί, κάποια οικονομική αξία, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα πρόκειται για απώλεια του πράγματος.
Εξάλλου, το γεγονός ότι η πώληση των πραγμάτων, τα οποία παραδόθηκαν για τη μεταφορά τους προς τον αγοραστή αυτών, ως παραλήπτη τους, με σχετική δηλαδή σύμβαση, διεπόμενη από τις διατάξεις της CMR, που συνήψε ο πωλητής ως αποστολέας αυτών, ήταν πώληση διεπόμενη από την ρήτρα CIF -ώστε ο κίνδυνος να έχει μεταστεί από την παράδοση για μεταφορά των εμπορευμάτων στον αγοραστή (παραλήπτη) αυτών-δεν σημαίνει, γι' αυτό και μόνο το λόγο (και αναγκαστικώς) ότι απέκτησε ο αγοραστής (είτε συμπίπτει το πρόσωπο αυτό και με τον παραλήπτη των εμπορευμάτων είτε και όχι) το δικαίωμα της διάθεσης αυτών των πραγμάτων, χωρίς και τη συνδρομή των αμέσως πιο πάνω καθοριζόμενων όρων και προϋποθέσεων.
Αντιθέτως, το ιδιαίτερο αυτό δικαίωμα της άσκησης της αποζημιωτικής αγωγής σε χρήμα, εκ μέρους του αποστολέα των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, εκπηγάζει από το γεγονός ότι αυτός ο ίδιος, έχοντας συμβληθεί προς τούτο με το μεταφορέα, βάσει της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 12 παρ. 1 της CMR, έχει εντεύθεν και εκ του νόμου (ex lege) το δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων, το οποίο τον νομιμοποιεί ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα και το οποίο δικαίωμα κατά τα άνω αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, νομιμοποιούμενος πλέον αυτός ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα, με τους προαναφερόμενους τρόπους, μεταξύ των οποίων και όταν μετά τη διαπίστωση της απώλειας των εμπορευμάτων ασκήσει επ` ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς (ΑΠ 1383/2017).


Αριθμός 1095/2022

(Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Αναστασία Παπαδοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "……ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (πρώην "……ΕΠΕ"), που εδρεύει στη ............. και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της ............... με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.
Της αναιρεσιβλήτου: Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "…..ΕΠΕ", που εδρεύει στη ............... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της ............ με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/1/2014 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1491/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 11749/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/1/2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ


Ι. Με την κρινόμενη από 28-1-2020 αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 11749/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης το οποίο δικάζοντας την έφεση της αναιρεσίβλητης-εκκαλούσας-εναγομένης κατά της υπ' αριθμ. 1491/2016 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, που είχε δεχθεί κατ' ουσίαν για ποσό 17.157,58 ευρώ, την από ........2014 αγωγή της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης-μεταφορέα αναφορικά με την απώλεια του φορτίου, που καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της οδικής μεταφοράς του από την Ιταλία στην Ελλάδα, έκανε δεκτή την ως άνω έφεση τυπικά και κατ' ουσίαν και, αφού εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση, κράτησε την υπόθεση και δικάζοντας την ως άνω αγωγή της αναιρεσείουσας-ενάγουσας απέρριψε αυτήν λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης της τελευταίας. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός δύο ετών από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης, δεδομένου ότι η τελευταία δεν επιδόθηκε, και δημοσιεύθηκε μετά την 1-1-2016 (άρθρα 495, 552, 553, 556, 558, 564 §3, 566 §1 KΠολΔ), ενώ κατά την άσκησή της καταβλήθηκε και το προσήκον παράβολο του Δημοσίου (άρθ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Επομένως είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 §1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 § 3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από το άρθρο 1 παρ. 1 της από 19 Μαΐου 1956 Διεθνούς Σύμβασης της Γενεύης "επί του Συμβολαίου δια τη διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς (C.M.R.)", η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 559/1977, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το από 5-7-1976 πρωτόκολλο της Γενεύης (που κυρώθηκε με τον ν. 1533/1986) και αποτελεί εσωτερικό δίκαιο, υπερισχύουσα κάθε αντίθετης διάταξης νόμου (άρθρο 28 παρ. 1 Συντάγματος), συνάγεται ότι η σύμβαση αυτή έχει εφαρμογή για κάθε μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς, όταν ο τόπος παραλαβής και ο τόπος παράδοσης βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες, από τις οποίες η μία τουλάχιστον έχει υπογράψει την εν λόγω σύμβαση, ασχέτως του τόπου διαμονής και της εθνικότητας των συμβαλλομένων.
Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3, 4, 5, 6, 12, 13 παρ. 1 εδ. α' και β' και 17 παρ. 1 της παραπάνω Σύμβασης για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων (CMR), προκύπτει ότι, η σύμβαση μεταφοράς επιβεβαιώνεται με τη σύνταξη του δελτίου παράδοσης, το οποίο εκδίδεται σε τρία αντίγραφα, που υπογράφονται από τον αποστολέα και το μεταφορέα.
Το πρώτο από αυτά παραδίδεται στον αποστολέα, το δεύτερο συνοδεύει τα μεταφερόμενα εμπορεύματα και το τρίτο κρατείται από το μεταφορέα.
Ειδικότερα, κατά το άρθρο 12 παρ. 1, 2 και 3 της ίδιας σύμβασης: " 1. Ο αποστολεύς έχει το δικαίωμα να διαθέση τα εμπορεύματα, ειδικώτερον ζητών από τον μεταφορέα να σταματήση τα εμπορεύματα υπό διαμετακόμισιν, να αλλάξη τον τόπον εις τον οποίον πρόκειται να λάβη χώραν η παράδοσις ή να παραδώση τα εμπορεύματα εις παραλήπτην έτερον πλην του παραλήπτου του αναφερομένου εις το δελτίον παραδόσεως. 2. Το δικαίωμα τούτο θα παύη υφιστάμενον όταν το δεύτερον αντίγραφον του δελτίου παραδόσεως παραδοθή εις τον παραλήπτην ή όταν ο παραλήπτης ασκήση το δικαίωμα αυτού δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1 από του χρόνου τούτου και μετέπειτα ο μεταφορεύς θα υπακούη εις τας εντολάς του παραλήπτου. 3. Ο παραλήπτης θα έχη εν τούτοις, το δικαίωμα διαθέσεως από του χρόνου κατά τον οποίον συντάσσεται το δελτίον παραδόσεως εάν ο αποστολεύς προβή εις σχετικήν εγγραφήν εις το δελτίον παραδόσεως".

Κατά δε το άρθρο 13 παρ. 1 αυτής "1. Μετά την άφιξιν των εμπορευμάτων εις τον καθορισθέντα τόπον παραδόσεως, ο παραλήπτης θα δικαιούται να ζητήση από τον μεταφορέα να παραδώση προς αυτόν, έναντι αποδείξεως, το δεύτερον αντίγραφον του δελτίου παραδόσεως και τα εμπορεύματα. Εάν η απώλεια των εμπορευμάτων διαπιστωθή ή εάν τα εμπορεύματα δεν φθάσουν μετά την λήξιν του προβλεπομένου υπό του άρθρου 19 χρονικού διαστήματος, ο παραλήπτης θα δικαιούται να επιβάλλη επ' ονόματί του κατά του μεταφορέως οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτοντα εκ του συμβολαίου μεταφοράς".

Δηλαδή, κατ' αρχήν ο αποστολέας έχει δικαίωμα να διαθέσει τα εμπορεύματα, ζητώντας από το μεταφορέα (ενδεικτικά:) να σταματήσει τη διαμετακόμισή τους, να αλλάξει τον τόπο της παράδοσής τους ή και να τα παραδώσει σε άλλον παραλήπτη, διαφορετικό από τον αναφερόμενο στο ως άνω δελτίο παράδοσής τους. Το δικαίωμα, όμως, αυτό του αποστολέα παύει να υφίσταται, όταν το δεύτερο αντίγραφο του δελτίου παραδοθεί στον παραλήπτη των εμπορευμάτων ή όταν ο ίδιος ο παραλήπτης τους ασκήσει τα δικαιώματα που του παρέχονται από τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 της Σύμβασης, σύμφωνα με την οποία μετά την άφιξη των εμπορευμάτων στον τόπο παράδοσής τους, ο παραλήπτης δικαιούται να ζητήσει από το μεταφορέα να του παραδώσει το δεύτερο αντίγραφο του άνω δελτίου, καθώς επίσης και τα εμπορεύματα, ενώ αν η απώλεια των εμπορευμάτων διαπιστωθεί ή αν αυτά δεν φθάσουν μετά τη λήξη του προβλεπόμενου από το άρθρο 19 της Σύμβασης χρονικού διαστήματος (δηλ. όταν δεν παραδοθούν εντός του συμφωνημένου χρονικού ορίου ή, σε περίπτωση μη ύπαρξης τέτοιας συμφωνίας, εντός του χρόνου που κρίνεται εύλογος για μια παρόμοια επιμελή μεταφορά), ο παραλήπτης δικαιούται να ασκήσει επ' ονόματί του κατά του υπαίτιου μεταφορέα οποιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από τη σχετική σύμβαση μεταφοράς.

Από τα παραπάνω συνάγεται:
α) ότι αυτός που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων είναι ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών,
β) ότι το εν λόγω δικαίωμα, το οποίο δηλαδή νομιμοποιεί ενεργητικά τον ζημιωθέντα να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, αν ο αποστολέας αυτών προβεί σε σχετική προς τούτο εγγραφή στο δελτίο παράδοσης αυτών (άρθρ. 12 §3), ή όταν το δεύτερο αντίγραφο του δελτίου παράδοσης παραδοθεί στον παραλήπτη (άρθρ. 12 §2 εδ. α') ή όταν αυτός (παραλήπτης) μετά την άφιξη αυτών ή τη διαπίστωση της απώλειάς τους (ή της βλάβης τους), ασκήσει ο ίδιος τα από το άρθρο 13 της CMR παρεχόμενα, ως άνω δικαιώματά του, ήτοι ασκήσει επ' ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς, κατά τις ως άνω διακρίσεις (άρθρ. 12 §2 εδ. β' και άρθρ. 13 §1 της σύμβασης).

Απώλεια του μεταφερόμενου αντικειμένου συντρέχει, όταν αυτό καταστραφεί ή εξαφανισθεί, καθώς επίσης και όταν χάσει κάθε αξία για τον ενδιαφερόμενο. Βλάβη δε του μεταφερόμενου αντικειμένου υφίσταται, όταν αυτό απέβαλε κάθε χρησιμότητα που αντιστοιχεί στο είδος του, με αποτέλεσμα να χάσει και την οικονομική του αξία, δηλ. όταν επέλθει μείωση του πράγματος ως προς την ποσότητα ή αλλοίωσή του ως προς την ποιότητα.
Ουσιαστικά πρόκειται για την περίπτωση που το μεταφερόμενο πράγμα παραδίδεται σε κατάσταση χειρότερη από αυτή που βρισκόταν τη στιγμή της αποστολής του.
Πολλές φορές είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς ανάμεσα στην πρόκληση βλάβης και στην απώλεια του μεταφερόμενου πράγματος. Αποφασιστικό κριτήριο για τη διάκριση είναι κατά πόσο το πράγμα που παραδίδεται διατηρεί, έστω και με τις φθορές που έχει υποστεί, κάποια οικονομική αξία, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα πρόκειται για απώλεια του πράγματος.
Εξάλλου, το γεγονός ότι η πώληση των πραγμάτων, τα οποία παραδόθηκαν για τη μεταφορά τους προς τον αγοραστή αυτών, ως παραλήπτη τους, με σχετική δηλαδή σύμβαση, διεπόμενη από τις διατάξεις της CMR, που συνήψε ο πωλητής ως αποστολέας αυτών, ήταν πώληση διεπόμενη από την ρήτρα CIF -ώστε ο κίνδυνος να έχει μεταστεί από την παράδοση για μεταφορά των εμπορευμάτων στον αγοραστή (παραλήπτη) αυτών-δεν σημαίνει, γι' αυτό και μόνο το λόγο (και αναγκαστικώς) ότι απέκτησε ο αγοραστής (είτε συμπίπτει το πρόσωπο αυτό και με τον παραλήπτη των εμπορευμάτων είτε και όχι) το δικαίωμα της διάθεσης αυτών των πραγμάτων, χωρίς και τη συνδρομή των αμέσως πιο πάνω καθοριζόμενων όρων και προϋποθέσεων.
Αντιθέτως, το ιδιαίτερο αυτό δικαίωμα της άσκησης της αποζημιωτικής αγωγής σε χρήμα, εκ μέρους του αποστολέα των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, εκπηγάζει από το γεγονός ότι αυτός ο ίδιος, έχοντας συμβληθεί προς τούτο με το μεταφορέα, βάσει της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 12 παρ. 1 της CMR, έχει εντεύθεν και εκ του νόμου (ex lege) το δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων, το οποίο τον νομιμοποιεί ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα και το οποίο δικαίωμα κατά τα άνω αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, νομιμοποιούμενος πλέον αυτός ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα, με τους προαναφερόμενους τρόπους, μεταξύ των οποίων και όταν μετά τη διαπίστωση της απώλειας των εμπορευμάτων ασκήσει επ` ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς (ΑΠ 1383/2017).

ΙΙΙ. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, όπως ίσχυε, τόσο πριν, όσο και μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006). Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 27/1998). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση. Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 8/2018, 7/2006, ΑΠ 1132/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης κατά το πρώτο σκέλος του, όπως αυτός εκτιμάται από το σύνολό του κατά το νοηματικό του περιεχόμενο, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο με τις παραδοχές του παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, και συγκεκριμένα, τις διατάξεις των άρθρων 12 § 1, 2 και 13 §1 της Σύμβασης της Γενεύης για τις διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (C.M.R), τις οποίες (διατάξεις) δεν εφάρμοσε, κατά τα δεύτερα σκέλη των ως άνω παραγράφων τους, αν και ήσαν εφαρμοστέες, αναφορικά με το πρόσωπο που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 της σύμβασης δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων, και εντεύθεν είναι και ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών, νομιμοποιούμενο ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του και συγκεκριμένα γιατί δέχθηκε ότι η ενάγουσα-παραλήπτρια των εμπορευμάτων, δε νομιμοποιείται ενεργητικά να στραφεί κατά της εναγομένης-μεταφορέα και να ζητήσει αποζημίωση για την καταστροφή των μεταφερόμενων εμπορευμάτων από την Ιταλία στην Ελλάδα, γιατί δεν είχε το κατά το άρθρο 12 §1 της σύμβασης δικαίωμα διάθεσης, αφού δεν παρέλαβε τα εμπορεύματα και δεν έλαβε το δεύτερο δελτίο παράδοσης των εμπορευμάτων, απορρίπτοντας την αγωγή και θεμελιώνοντας την έλλειψη ενεργητικής της νομιμοποίησης σε μόνο το γεγονός της μη παραλαβής των κατεστραμμένων εμπορευμάτων και του δεύτερου δελτίου παράδοσης αυτών, χωρίς ωστόσο να εφαρμόσει το άρθρο 12 §2 της σύμβασης και κατά το 2ο σκέλος του, καθώς και το άρθρο 13 §1, που προβλέπουν ότι το δικαίωμα διάθεσης, το οποίο νομιμοποιεί ενεργητικά τον ζημιωθέντα να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, όπως η ενάγουσα εν προκειμένω, και εάν μετά την άφιξη αυτών ή τη διαπίστωση της απώλειάς τους (ή της βλάβης τους) ασκήσει ο ίδιος τα από το άρθρο 13 §1 της CMR παρεχόμενα, δικαιώματά του επ' ονόματί του κατά του μεταφορέα, μη αρκούντος για την έλλειψη της ενεργητικής νομιμοποίησης μόνον του γεγονότος της μη παραλαβής των εμπορευμάτων και εντεύθεν του δεύτερου δελτίου παράδοσης αυτών. Στην προκειμένη περίπτωση, το ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 561 αρ. 2 ΚΠολΔ), ως προς το ζήτημα της ενεργητικής νομιμοποίησης της παραλήπτριας-ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας, δέχθηκε ανελέγκτως, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Τα ανωτέρω εμπορεύματα κατά την μεταφορά τους αποδείχθηκε ότι υπέστησαν ζημίες με αποτέλεσμα να σπάσουν και να καταστούν άχρηστες οι μαρμάρινες πλάκες γεγονός που συνομολογεί και η εναγομένη. Για τον λόγω αυτό η ενάγουσα αρνήθηκε να τα παραλάβει και αυτά παρέμειναν σε αποθηκευτικό χώρο της εναγομένης. Το γεγονός αυτό (άρνηση παραλαβής) η ενάγουσα το ομολογεί τόσο στο πρωτόδικο δικαστήριο με τις νομοτύπως κατατεθείσες προτάσεις της, όσο και ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου με τις εξίσου νομοτύπως κατατεθείσες προτάσεις, η οποία συνιστά ομολογία δικαστική, η οποία αποτελεί πλήρη απόδειξη και είναι δεσμευτική για το παρόν Δικαστήριο (άρθρο 352 παρ. 1 ΚΠολΔ). Η εναγομένη, πρόβαλε πρωτόδικα και επαναφέρει με σχετικό λόγο έφεσης την ένσταση περί έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης της ενάγουσας λόγω του ότι αυτή δεν έχει το δικαίωμα διάθεσης του άρθρου 12 της σύμβασης CMR, και επομένως δεν είναι φορέας των επίδικων αξιώσεων, κι' αληθών υποτιθέμενων. Η ένσταση αυτή κρίνεται ουσιαστικά βάσιμη, δεδομένου ότι εν προκειμένω, λόγω της ομολογημένης από την ενάγουσα άρνησης παραλαβής των εμπορευμάτων, η τελευταία δεν έλαβε το προσδιοριζόμενο στη μείζονα σκέψη της παρούσας δεύτερο αντίγραφο των ανωτέρω δελτίων παράδοσης των εμπορευμάτων κατά την διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 της CM, ούτε άλλωστε κάτι τέτοιο επικαλείται ή αποδεικνύει η ενάγουσα. Εξάλλου, δεν αποδείχθηκε ούτε ότι η αποστολέας-ιταλική εταιρία είχε προβεί σε σχετική εγγραφή στα δελτία παραδόσεως περί δικαιώματος του παραλήπτη να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει αποζημίωση για απώλεια ή φθορά των εμπορευμάτων. Ο μοναδικός προβαλλόμενος ισχυρισμός εκ μέρους της ενάγουσας, προς απόκρουση της εν λόγω ένστασης, είναι ότι κατέβαλε το τίμημα των αγορασθέντων εμπορευμάτων, με αποτέλεσμα να έχει καταστεί κυρία αυτών και να έχει αποκτήσει το σχετικό δικαίωμα διαθέσεώς τους. Ο εν λόγω όμως ισχυρισμός αλυσιτελώς προβάλλεται και είναι ως εκ τούτου απορριπτέος, δεδομένου ότι εν προκειμένω, το γεγονός ότι η σύμβαση πώλησης διέπεται από τη ρήτρα CIF, ώστε ο κίνδυνος να έχει μεταστεί από την παράδοση για μεταφορά των εμπορευμάτων στον αγοραστή παραλήπτη αυτών, συνεπάγεται την υποχρέωση του παραλήπτη να πληρώσει το τίμημα, χωρίς όμως, η πλασματική αυτή παράδοση των πραγμάτων να συνεπάγεται την μεταβίβαση της κυριότητάς τους στον ίδιο τον αγοραστή, διότι για την κτήση της κυριότητας, εκτός από σχετική συμφωνία μεταξύ πωλητή και αγοραστή και την πλασματική παράδοση των πωληθέντων πραγμάτων με τη φόρτωση των πραγμάτων στο μεταφορικό μέσο της αποστολής, απαιτείται και η μετάθεση της νομής τούτων στον τελευταίο, με την παράδοση σε αυτός των φορτωτικών εγγράφων, σύμφωνα με το άρθρο 978 Α.Κ., κατά τα αναλυτικά διαλαμβανόμενα και στην ανωτέρω υπό στοιχ. 1 ΙΙ νομική σκέψη της παρούσας. Δηλονότι το γεγονός ότι η πώληση διέπεται από την ρήτρα CIF, δεν σημαίνει γι' αυτό και μόνο το λόγο (και αναγκαστικώς) ότι απέκτησε ο αγοραστής το δικαίωμα της διαθέσεως αυτών των πραγμάτων, χωρίς τη συνδρομή των αμέσως πιο πάνω από τη σύμβαση CMR όρων και προϋποθέσεων κατά τα διαλαμβανόμενα στην ανωτέρω υπό στοιχ. ΙΙΙ νομική σκέψη ...).

Συνακόλουθα, δεν νομιμοποιείται ενεργητικώς η ενάγουσα προς αποζημίωσή της, για την επικαλούμενη καταστροφή των ένδικων εμπορευμάτων, δεκτού γενομένου ως ουσιαστικά βάσιμου του σχετικού λόγου έφεσης ...". Έτσι, το ως εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, αφού προηγουμένως εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε γίνει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη η αγωγή κατά εναγομένης-μεταφορέα και ήδη αναιρεσεσίβλητης, ακολούθως με την αιτιολογία ότι αυτή δεν νομιμοποιείται ενεργητικά, κράτησε και δίκασε την αγωγή, και απέρριψε αυτήν ως ενεργητικά ανομιμοποίητη δεχόμενη ότι η ενάγουσα-παραλήπτρια, επειδή δεν παρέλαβε τα εμπορεύματα και το δεύτερο αντίγραφο του δελτίου παράδοσης, δεν είχε το δικαίωμα διάθεσης το οποίο και νομιμοποιεί ενεργητικά τον ζημιωθέντα να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, ακολούθως δε απέρριψε την αγωγή.
Με τις ανωτέρω παραδοχές του το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ότι δηλαδή η ενάγουσα-παραλήπτρια των εμπορευμάτων, δεν νομιμοποιείται ενεργητικά να στραφεί κατά της εναγομένης-μεταφορέα και να ζητήσει αποζημίωση για την καταστροφή των μεταφερόμενων εμπορευμάτων από την Ιταλία στην Ελλάδα, γιατί δεν είχε το κατά το άρθρο 12 §1 της σύμβασης δικαίωμα διάθεσης, αφού δεν παρέλαβε τα εμπορεύματα και δεν έλαβε το δεύτερο δελτίο παράδοσης των εμπορευμάτων, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 12 § 1, 2 και 13 §1 της Σύμβασης της Γενεύης για τις διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (C.M.R), τις οποίες (διατάξεις) δεν εφάρμοσε, κατά το δεύτερο σκέλος της παρ. 2 του άρθρου 12 και της παρ. 1 του άρθρου 13 της ως άνω Σύμβασης, αν και ήσαν εφαρμοστέες, διότι, κατά την υπαγωγή των περιστατικών, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν στο πραγματικό των ανωτέρω ουσιαστικών κανόνων, αρκέστηκε σε λιγότερα στοιχεία από όσα ο νόμος απαιτεί για το κρίσιμο ζήτημα αναφορικά με το πρόσωπο που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 της σύμβασης δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων, και εντεύθεν είναι και ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών, νομιμοποιούμενο ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις παραδοχές του το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο, δέχτηκε ότι, προκειμένου να νομιμοποιηθεί ενεργητικά ο παραλήπτης των εμπορευμάτων να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών κατά τη μεταφορά, απαιτείται η παραλαβή εκ μέρους του των εμπορευμάτων και του δεύτερου δελτίου παράδοσης αυτών (ή η σχετική εγγραφή στο δελτίο παράδοσης εκ μέρους του αποστολέα), πλην όμως, ενόψει του γεγονότος ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, είχε ισχυριστεί νομίμως με την αγωγή της (όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου αυτής) ότι μετά την άφιξη των εμπορευμάτων και τη διαπίστωση της καταστροφής αυτών, άσκησε επ' ονόματί της κατά της εναγομένης-μεταφορέα τα προκύπτοντα από το συμβόλαιο μεταφοράς, δικαιώματα, ζητώντας την καταβολή αποζημίωσης για τη θετική της ζημία, θα έπρεπε να αναφέρονται στην προσβαλλόμενη απόφαση και περιστατικά καταδεικνύοντα τη μη άσκηση των δικαιωμάτων εκ μέρους της ενάγουσας, μη αρκούσης μόνον, για την κρίση της περί έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης της ενάγουσας, της αναφοράς περί μη παραλαβής των εμπορευμάτων και του δεύτερου δελτίου παράδοσης από την τελευταία, λόγω εφαρμογής εν προκειμένω των διατάξεων των άρθρων 12 §2 εδ. β' και άρθρ. 13 §1 της Σύμβασης της Γενεύης για τις διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων.

Ειδικότερα, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στη μείζονα σκέψη (ΙΙ μέρος), κατ' αρχήν ο αποστολέας είναι αυτός που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 της σύμβασης CMR δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων και εντεύθεν είναι και ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών, όμως το εν λόγω δικαίωμα, το οποίο και νομιμοποιεί ενεργητικά τον ζημιωθέντα να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, αποκτά ο παραλήπτης των πραγμάτων, μεταξύ άλλων και όταν αυτός (παραλήπτης) μετά την άφιξη των εμπορευμάτων και τη διαπίστωση της απώλειάς τους (ή της βλάβης τους), ασκήσει ο ίδιος τα από το άρθρο 13 §1 της της Σύμβασης της Γενεύης (CMR) παρεχόμενα, ως άνω δικαιώματά του, ήτοι ασκήσει επ` ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς, κατά τις ως άνω διακρίσεις (άρθρ. 12 §2 εδ. β' και άρθρ. 13 §1 της σύμβασης).

Τις ως άνω δε διατάξεις δεν εφάρμοσε το ως άνω δικαστήριο κατά τη διαμόρφωση της κρίσης του αναφορικά με το πρόσωπο που έχει το κατά το άρθρο 12 παρ. 1 της σύμβασης δικαίωμα της διάθεσης των εμπορευμάτων, και εντεύθεν είναι και ο φορέας της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών, νομιμοποιούμενο ενεργητικά να στραφεί κατά του μεταφορέα και να αξιώσει την αποκατάσταση της ζημίας του, αλλά αρκέστηκε σε λογιότερα στοιχεία από τα απαιτούμενα εκ του νόμου και συγκεκριμένα στήριξε την απορριπτική του κρίση αναφορικά με την ενεργητική νομιμοποίηση της ενάγουσας, σε μόνο το γεγονός της μη παραλαβής εκ μέρους της των εμπορευμάτων και του δεύτερου δελτίου παράδοσης αυτών, χωρίς ωστόσο να ερευνήσει και την κατ' εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων περίπτωση απόκτησης του δικαιώματος διάθεσης των εμπορευμάτων και εντεύθεν κτήσης της ιδιότητας του φορέα της αξίωσης για αποζημίωση λόγω απώλειας ή βλάβης αυτών (νομιμοποιούμενου ενεργητικά κατά του μεταφορέα για την αποκατάσταση της ζημίας του), και όταν ο παραλήπτης των πραγμάτων, μετά την άφιξη αυτών και τη διαπίστωση της απώλειάς τους (ή της βλάβης τους), ασκήσει επ` ονόματί του κατά του μεταφορέα οιαδήποτε δικαιώματα προκύπτουν από το συμβόλαιο μεταφοράς, κατά τις ως άνω διακρίσεις (άρθρ. 12 §2 εδ. β' και άρθρ. 13 §1 της σύμβασης).

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, και δεδομένου ότι παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω κριθέντος ως βάσιμου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το ερευνηθέν από αυτήν μέρος, ήτοι καθό μέρος έκρινε ως ενεργητικά ανομιμοποίητη εκ μέρους της ενάγουσας την άσκηση της αγωγής και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά την παρ. 3 του άρθρου 580 KΠολΔ για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστή διαφορετικό από αυτόν που την εξέδωσε. Περαιτέρω πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος από αυτήν για την άσκηση της αναίρεσης παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρ. 106, 176, 183, 189 παρ.1, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 11749/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτήν για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

Προσωπικές σημειώσεις για αυτή την απόφαση

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

Πρόσφατες αποφάσεις στην κατηγορία

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

 

Η υπηρεσία ή η ενέργεια που ζητήσατε, είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να εγγραφείτε σαν μέλος, μπορείτε να επιλέξετε πάνω δεξιά την επιλογή «Εγγραφή».

Αν είστε εγγεγραμμένο μέλος, έχετε κάνει είσοδο (login) στον κόμβο και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων» του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο (πλέον Φ.Π.Α.)

Δείτε τις λοιπές συνδρομητικές υπηρεσίες και τα προϊόντα του κόμβου:

► «Επίλυσις» (υπηρεσία απάντησης προσωπικών ερωτημάτων)

► «Webinars» (υπηρεσία παρακολούθησης διαδικτυακών σεμιναρίων)

► «Full pack» (όλες οι υπηρεσίες «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων», «Επίλυσις» και «Webinars» σ' ένα οικονομικό «πακέτο»)

Εφαρμογές «Cloud CRM & myData», «Ψηφιακό ωράριο», «Express ισολογισμός».

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας σ' έναν από τους παρακάτω τηλεφωνικούς αριθμούς:

210 67 73 722, 210 82 23 705, 216 70 02 616, 216 70 02 617 και 216 70 02 618

 

Δημιουργία νέας κατηγορίας

Κατηγορίες προσωπικής βιβλίοθήκης