Αποτελέσματα live αναζήτησης

Άρθρα ΦΠΑ: Οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης

Κατηγορία: Φ.Π.Α.

Άρθρα
ΦΠΑ: Οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης

Άρθρα ΦΠΑ: Οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης

Taxheaven
Αποφάσεις - αρθρογραφία

Χαράλαμπος Τσούσης
MSc. Λογιστικής ΑΣΟΕΕ,
MSc. Φορολογίας και Ελεγκτικής Παντείου,
Ορκωτός Λογιστής (ACCA),
Certified Fraud Examiner (CFE),
Tax Director, Grant Thornton Ελλάδας



Γενικά

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ σχετικά με τον ΦΠΑ1 αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στην γενική αρχή της ασφάλειας δικαίου.

Συγκεκριμένα, προβλέπουν ότι οι φορολογικές διατάξεις πρέπει να είναι σαφείς και απλές, έτσι ώστε ο φορολογούμενος να μπορεί να προβλέψει αξιόπιστα τις φορολογικές επιπτώσεις που θα έχει μια εμπορική συναλλαγή. Η πρόβλεψη πρέπει να περιλαμβάνει τον χρόνο, τον τόπο και τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να βεβαιωθεί ο φόρος που προκύπτει από μια συναλλαγή.

Η κοινοτική οδηγία ΦΠΑ2 αναφέρεται στην αρχή της ασφάλειας δικαίου μόνο στο προοίμιο (σημείο 54), στο θέμα των ορισμών σχετικά με τον επενδυτικό χρυσό. Παρότι το σημείο αναφοράς είναι μόνο ένα και το θέμα μάλλον όχι ιδιαίτερα κεντρικό, είναι σημαντικό ότι με αυτή την αναφορά η κοινοτική οδηγία ΦΠΑ κάνει ρητά αποδεκτή την συγκεκριμένη γενική αρχή.

Σχολιασμός

Η αρχή της ασφάλειας δικαίου ήταν καθιερωμένη στην διεθνή νομοθεσία, ήδη πριν από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε πρακτικό επίπεδο, ορίζει τα παρακάτω:

- Οι επιπτώσεις μιας διάταξης νόμου πρέπει να είναι προβλέψιμες για τα υπόχρεα πρόσωπα.
- Η διατύπωση της διάταξης πρέπει να είναι κατανοητή.
- Η αρμόδια διοίκηση πρέπει να δημοσιεύει επαρκείς διευκρινήσεις σχετικά με την διαδικασία συμμόρφωσης των υπόχρεων.
- Η αναδρομική εφαρμογή κατά κανόνα αποκλείεται, εκτός αν η νέα διάταξη είναι ευνοϊκότερη για τους υπόχρεους.

Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκπορεύεται από αυτήν της ασφάλειας δικαίου. Η κεντρική της ιδέα είναι ότι αν ένα πρόσωπο ενεργεί καλόπιστα μέσα στο πλαίσιο που ορίζει ο νόμος, τότε οι προσδοκίες του σε σχέση με τις επιπτώσεις που θα έχουν οι ενέργειές του δεν πρέπει να αποδεικνύονται μάταιες.

Οι δύο αυτές αρχές συχνά συνεξετάζονται, καθώς θεωρούνται οργανικά συνδεδεμένες.

Σχετικές αποφάσεις του ΔΕΚ

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΔΕΚ) έχει πολλές φορές αναφερθεί στις ανωτέρω αρχές. Παρακάτω θα επιχειρήσουμε μια σύντομη ανάλυση δύο σημαντικών σχετικών αποφάσεων του ΔΕΚ.

1. Υπόθεση Marks & Spencer plc, C-62/00.

Η Marks & Spencer (MS) ήταν βρετανική εταιρεία που ασκούσε την δραστηριότητα των λιανικών πωλήσεων ειδών διατροφής και ένδυσης. Στο πλαίσιο της δραστηριότητάς της, η MS πουλούσε κουπόνια αγοράς των εμπορευμάτων της σε καταναλωτές, σε τιμή μικρότερη από την ονομαστική τους αξία.

Το 1991 η φορολογική διοίκηση της Βρετανίας, απαντώντας δεσμευτικά σε ερώτημα της MS, όρισε ότι η MS πρέπει να αποδίδει ΦΠΑ εκροών επί της ονομαστικής αξίας των πωλούμενων κουπονιών. Αργότερα (1996), το ΔΕΚ αποφάσισε ότι η ορθή ερμηνεία της κοινοτικής οδηγίας ΦΠΑ είναι ότι οι επιχειρήσεις που πωλούν κουπόνια πρέπει να αποδίδουν ΦΠΑ εκροών επί του πραγματικού τιμήματος πώλησης αυτών.

Η MS υπέβαλε αίτηση επιστροφής του υπερβάλλοντος ΦΠΑ που είχε αποδώσει για όλο το προηγούμενο διάστημα (1991-1996), στις 31 Οκτωβρίου 1996. Στο μεταξύ, από τις 18 Ιουλίου 1996, η περίοδος παραγραφής του δικαιώματος επιστροφής ΦΠΑ στην Βρετανία είχε δια νόμου περιοριστεί από τα έξι στα τρία έτη. Η φορολογική διοίκηση της Βρετανίας απάντησε στην MS ότι έκανε δεκτό το αίτημα της επιστροφής, μόνο όμως για την περίοδο που δεν είχε παραγραφεί με βάση τη νέα, δυσμενέστερη διάταξη.

Το ΔΕΚ έκρινε ότι μια τριετής περίοδος παραγραφής, όσον αφορά το δικαίωμα επιστροφής φόρου που έχει καταβληθεί αχρεώστητα, μπορεί καταρχήν να θεωρηθεί λογική. Όμως, διάταξη νόμου που προβλέπει άμεσο περιορισμό από τα έξι στα τρία έτη, στερώντας αναδρομικά το δικαίωμα επιστροφής ΦΠΑ που έχει ήδη καταβληθεί και μάλιστα κατά παράβαση των οριζόμενων από την κοινοτική οδηγία ΦΠΑ, έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.

2. Υπόθεση Teleos PLC, C-409/04

Η Teleos ήταν βρετανική εταιρεία που εμπορευόταν κινητά τηλέφωνα. Το 2002, η Teleos είχε προβεί σε παραδόσεις κινητών προς την ισπανική εταιρεία Total Telecom (ΤΤ). Σύμφωνα με τις συμβάσεις που είχαν υπογράψει τα δύο μέρη, ο τόπος παράδοσης των κινητών ήταν κατά κανόνα η Γαλλία και σε εξαιρετικές περιπτώσεις η Ισπανία (αμφότερες κράτη-μέλη της ΕΕ).

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι συμβάσεις περιείχαν τον όρο “Ex-works (EXW), ο οποίος είναι τμήμα των διεθνών εμπορικών όρων Incoterms 2000 όπως έχουν καθοριστεί από το Διεθνές Μητρώο Εμπορίου. Με βάση τον όρο EXW, η Teleos είχε αποκλειστική υποχρέωση να θέσει τα κινητά στην διάθεση της ΤΤ σε μία αποθήκη στην Βρετανία, η οποία ανήκε σε ανεξάρτητη πιστοποιημένη εταιρεία αποθήκευσης και διανομών. Υπεύθυνη για την μεταφορά των κινητών από την Βρετανία στα καθορισμένα κράτη-μέλη ήταν η ΤΤ.

Για κάθε τέτοια παράδοση, η Teleos λάμβανε από την ΤΤ πρωτότυπο έγγραφο αποστολής CMR, με το υποχρεωτικό περιεχόμενο που ορίζει η Συνθήκη Διεθνών Μεταφορών της Γενεύης (1956), κατάλληλα σφραγισμένο και υπογεγραμμένο.

Το έγγραφο αυτό είχε τεθεί στην διάθεση και είχε καταρχάς γίνει αποδεκτό από τους αρμόδιους υπάλληλους της φορολογικής διοίκησης, ως αποδεικτικό στοιχείο για το ότι τα κινητά τηλέφωνα είχαν μεταφερθεί εκτός της Βρετανίας. Σε μεταγενέστερο χρόνο όμως, κατά την διάρκεια ελέγχων, η φορολογική διοίκηση διαμόρφωσε την πεποίθηση ότι σε κάποιες περιπτώσεις τα σχετικά CMR ήταν εικονικά και ότι τα κινητά τηλέφωνα δεν είχαν όντως εξέλθει του βρετανικού εδάφους. Συνεπώς, ανακάλεσε την προηγούμενη αποδοχή τους και την απαλλαγή από ΦΠΑ. Έτσι, βεβαίωσε ΦΠΑ εκροών σε βάρος της Teleos για τις συγκεκριμένες παραδόσεις, καθώς έκρινε ότι τελικά δεν πληρούνταν οι όροι για την απαλλαγή τους από ΦΠΑ ως ενδοκοινοτικών παραδόσεων.

Η απάντηση του ΔΕΚ στο σχετικό ερώτημα που τέθηκε από το εθνικό δικαστήριο, ήταν ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου πρέπει να τηρείται αυστηρά στις περιπτώσεις που υπάρχουν φορολογικές επιπτώσεις. Συγκεκριμένα, οι υπόχρεοι πρέπει να γνωρίζουν εξαρχής και με ακρίβεια το εύρος των φορολογικών υποχρεώσεων που θα τους επιβληθούν αν προβούν σε συγκεκριμένη συναλλαγή.

Έτσι, κάθε κράτος-μέλος υποχρεούται να δημοσιοποιεί τις προϋποθέσεις για την απαλλαγή των ενδοκοινοτικών παραδόσεων από ΦΠΑ. Για αυτό τον σκοπό γνωστοποιεί τον κατάλογο των στοιχείων (παραστατικών) που ο προμηθευτής πρέπει να κατέχει για να του χορηγηθεί η απαλλαγή αυτή. Στην περίπτωση που η φορολογική διοίκηση έχει αποδεχθεί τα παραστατικά αυτά ως τα κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία και έχει χορηγήσει την απαλλαγή, τυχόν μεταγενέστερη ανάκληση της απαλλαγής λόγω αμφισβήτησης της εγκυρότητάς τους, για την οποία δεν ευθύνεται ο υπόχρεος, έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της ασφάλειας δικαίου.

Σημειώνεται ότι ΔΕΚ έλαβε την απόφαση αυτή στην βάση του ότι η Teleos είχε ενεργήσει καλόπιστα, πράγμα που είχε γίνει δεκτό και γνωστοποιηθεί στο ΔΕΚ από το εθνικό δικαστήριο. Στην απόφασή του το ΔΕΚ υπενθύμισε ότι κατά παρέκκλιση της γενικής αρχής, οι φορολογικές διοικήσεις όντως δικαιούνται να ανακαλούν ήδη εγκεκριμένες απαλλαγές αν αυτές προκύπτουν από διευθετήσεις φοροαποφυγής, φοροδιαφυγής ή κατάχρησης των δικαιωμάτων του υπόχρεου.

______________________________
1 Βλ. OECD International VAT/GST Guidelines, Part D. Application of generally accepted principles of tax policy to VAT: The Ottawa Taxation Framework Conditions (2017).
2 Οδηγία 2006/112/ΕΚ

Want to see comments? Unfortunately this feature requires cookies currently not allowed by your settings. You may click here to change them if you wish to use this feature.

Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Προσωπικές σημειώσεις για αυτή την απόφαση

Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Πρόσφατες αποφάσεις στην κατηγορία

Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Προσοχή!

Η υπηρεσία αυτή είναι διαθέσιμη μόνο στα εγγεγραμμένα μέλη του κόμβου με πρόσβαση στη συνδρομητική υπηρεσία «Αρχείο Νόμων και Αποφάσεων».

Εάν δεν είστε μέλος στον κόμβο πατήστε εδώ για περισσότερα. 

Αν είστε μέλος και θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση στις συνδρομητικές υπηρεσίες πατήστε εδώ.

Δείτε όλα όσα προσφέρει η συνδρομητική υπηρεσία του κόμβου με χρέωση μόνο 100,00 ευρώ το χρόνο.


Δημιουργία νέας κατηγορίας

Κατηγορίες προσωπικής βιβλίοθήκης